جلد: 4نويسنده: عباس سالاري شماره مقاله:1360اِبْن ِ شاس ، ابومحمد جلال الدين عبدالله بن محمد بن نجم جذامى (د 616ق /1219م )، محدث و فقيه مالكى . لقب وي در برخى منابع نجم الدين آمده است (غبرينى ، 258؛ ابن قنفذ، 306). در مورد زندگى او اطلاعات چندانى در دست نيست . خاندان او در دستگاه حكومت صاحب نفوذ بوده اند. وي فقه مالكى را از استادان زمان خود نظير ابويوسف يعقوب بن يوسف مالكى در مصر فرا گرفت و از مشايخى چون ابومحمد عبدالله بن بَرّي حديث شنيد (منذري ، 2/469؛ قس : ذهبى ، 22/99). از كسانى كه از وي استماع حديث نموده اند، زكى الدين عبدالعظيم بن عبدالقوي منذري را مى توان نام برد (منذري ، همانجا). او پس از بازگشت از سفر حج تا پايان عمر از دادن فتوا خودداري كرد (ذهبى ، 22/98) و هنگامى كه دمياط از شهرهاي مرزي مصر به تصرف صليبيان درآمد براي جهاد به آن شهر شتافت (ابن خلكان ، 3/61) و سرانجام در جمادي الاول يا رجب در همانجا درگذشت (منذري ، 468). تنها اثر مهم وي الجواهر الثمينة فى مذهبى عالم المدينة است كه به شيوة الوجيز محمد غزالى تدوين شده كه نزد مالكيان اعتباري خاص داشته و ابن خلكان (همانجا) آن را دليل بر عمق دانش فقهى وي دانسته است . گفته شده كه ابن شاس در اين كتاب ، تحت تأثير الوجيز، برخى فروع مبنى بر قواعد اصولى را در فقه مالكى وارد كرده است (سراج ، 1(3)/656). جزء اول و دوم اين كتاب در كتابخانة ازهرية مصر (ازهريه ، 2/315) موجود است . همچنين كتابى تحت عنوان كرامات الاولياء به وي نسبت داده شده است (حاجى خليفه ، 2/1452).
مآخذ
ابن خلكان ، وفيات ؛ ابن قنفذ، احمد، الوفيات ، به كوشش عادل نويهض ، بيروت ، 1403ق /1983م ؛ ازهريه ، فهرست ؛ حاجى ، خليفه ، كشف ؛ ذهبى ، محمد، سير اعلام النبلاء، به كوشش بشار عواد معروف ، بيروت ، 1405ق ؛ سراج اندلسى ، محمد، الحلل السندسية فى الاخبار التونسية، به كوشش محمد حبيب هيله ، تونس ، 1970م ؛ غبرينى ، احمد، عنوان الدراية، به كوشش عادل نويهض ، بيروت ، 1969م ؛ منذري ، عبدالعظيم ، التكملة لوفيات النقلة، به كوشش بشار عواد معروف ، بيروت ، 1405ق /1984م . عباس سالاري
لطفا منتظر باشید ...
