لطفا منتظر باشید ...
ابن مخلد، أبوالعلاء
جلد: 4نويسنده: عبدالامير سليم شماره مقاله:1743اِبْن ِ مَخْلَد، ابوالعلاء صاعد (د 276ق /889م )، وزير المعتمد خليفة عباسى و كاتب الموفق برادر و وليعهد او كه به همين سبب به ذوالوزارتين ملقب شد. وي از مسيحيان كَسكَر بود (صابى ، 130؛ ذهبى ، 13/327؛ صفدي ، 16/233) كه به پشتيبانى الموفق به وزارت رسيد. به گفتة ابن خلكان (1/281) معتمد به خوش گذرانى مشغول بود و از رسيدگى به احوال رعيت غفلت مى كرد؛ موفق رشتة كارها را در دست داشت و چون در 267ق مانع از رفتن و پيوستن برادرش معتمد به احمد بن طولون شد، او را به ابن مخلد سپرد و در واقع نزد او بازداشت كرد. ابن مخلد در امور نظامى نيز فعاليت داشت كه از جمله جنگ با صاحب الزنج (طبري ، 9/628 -629) و عمروليث صفار را مى توان نام برد. عمرو در اين جنگ شكست خورده به فارس و كرمان عقب نشينى كرد. ابن مخلد با پيروزي بازگشت و مورد استقبال سران سپاه قرار گرفت (ابن اثير، 7/419)، ولى مدتى بعد موفق بر او خشمگين شد و به طمع ثروت زياد او كه آن را در حدود 2 ميليون دينار و 5 هزار رأس چهارپا و 3 هزار بردة سياه و سفيد تخمين زده اند، دستور داد تا او و پسران و برادرش عبدون را بازداشت كنند (ذهبى ، همانجا). برخى از نويسندگان مغضوب شدن ناگهانى او را ناشى از فعاليتهاي مذهبى برادرش عبدون كه مسيحى باقى مانده بود، مى انگارند ( 2 EI). به گفتة شابشتى چون ابن مخلد از فارس برگشت و با مطالبة پول براي تجهيز لشكر از سوي موفق روبه رو شد و از انجام دادن اين كار طفره رفت ، موفق پسر خود را مأمور دستگيري او و وابستگانش كرد (ص 271- 272)، اما چون ديگر مغضوبان با او بدرفتاري نشد (صفدي ، 16/235). عبدون نيز پس از مرگ برادر و رهايى از زندان به ديرقُنّى رفت و به عبادت پرداخت (شابشتى ، 270). رفتار ابن مخلد را پس از مسلمان شدن و به مقامات دولتى رسيدن ، ستوده اند. او بسيار احسان مى كرد و شبها به عبادت مى پرداخت (ذهبى ، همانجا؛ صفدي ، 16/233).مآخذ
ابن اثير، الكامل ؛ ابن خلكان ، وفيات ؛ ذهبى ، محمد، سيراعلام النبلاء، به كوشش شعيب ارنؤوط و على ابوزيد، بيروت ، 1404ق ؛ شابشتى ، على ، الديارات ، به كوشش كوركيس عواد، بغداد، 1964م ؛ صابى ، هلال ، رسوم دارالخلافة، به كوشش ميخائيل عواد، بغداد، 1964م ؛ صفدي ، خليل ، الوافى بالوفيات ، بيروت ، 1982م ؛ طبري ، تاريخ ؛ نيز:2 . عبدالامير سليم
