روى چراغ بگذاريم روشنائى آن كمتر است وقتى فتيله را عوض كرديم همان چراغ روشنتر مى شود . انسان وقتى
هيچ ياد نگرفته به منزله چراغ نمره سه
كور كورى مى كند يا بگوئيد چراغ كه كبريت به آن زده نشد
وقتى
آمد خدا را شناخت قدرى فتيله روشن تر مى شود
وقتى فهميد سميع است و بصير است و قادر است و ساير صفات
كماليه را درك كرد و احكام او را ياد گرفت فتيله قوى تر و روشنائى بيشتر مى شود . غرض اينكه علم مانند
نقش پرده نيست بلكه خود روح را روشن مى كند و عين روح مى شود و با آن متحد مى گردد
و از اين تعبير كرده
اند به اتحاد عاقل و معقول و حاس و محسوس]( . و جناب استاد علامه رفيعى نيز در آخر نتيجه گفتارش تصريح
مى فرمايد كه چشم بينش و دانش عقلى نفس
خود صورت معقوله است و صورت معقوله عين نفس مى گردد كه در
حقيقت وجود واقعى صورت علميه همان وجود نورى نفس است نه براى نفس است .
تعليقه 10
قوله قدس سره([ : فصل سوم در اقسام اتحاد بين دو شى ء و تصور آن]( در اين اقسام سه گانه اتحادناظر به
كلام صدرالمتألهين در فصل هشتم طرف اول مرحله دهم اسفار ( 1 ) است و نيز مرحوم آخوند در فصل دهم فن ششم
جواهر و اعراض اسفار ( 2 ) در اتحاد و در لزوم 1 اسفار ( چاپ سنگى رحلى ) ج 1 ص 280 . 2 اسفار ( چاپ سنگى ) ج 2 ص 196
.