معناى اسراف و تبذير - اخلاق اقتصادی و سیاسی نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

اخلاق اقتصادی و سیاسی - نسخه متنی

علی‌اصغر الهامی ‌نیا، نعمت‌ا... یوسفیان، تقی حسینی؛ تهیه‌کننده: پژوهشکده تحقیقات اسلامی نمایندگی ولی فقیه در سپاه

نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
افزودن یادداشت
افزودن یادداشت جدید

معناى اسراف و تبذير

(اسـراف ) تـجـاوز از حـدّ را مـى گـويـنـد. در هـر كـارى كـه باشد، گرچه در انفاق و صرف مـال
مـشـهورتر است . (138) و منظور از حدّ، حدّ وسط بين سخت گيرى و اسراف است كه اقتصاد و ميانه روى نام دارد.

مرحوم نراقى در اين باره مى نويسد:

ديـق عـرفـى آنـهـااسـت ...وسـط در نـظـر عـرف ، مـصـرف مـال بـه انـدازه احـتـيـاج و مـتـنـاسـب
حـال شخص مى باشد، و هر مصرفى كه اين گونه نباشد، اسراف است چه از اساس ، صرف وخرج مال نباشد، بلكه
تضييع و اتلاف باشد، وچه صرف مال باشد ولى مورد نياز ومناسب و لايق حال شخص نباشد.(139)

دارد ايـن اسـت كـه افـشاندن درآنجا به منظور استفاده و در اينجا به منظور افساد است . به همين جـهـت
، در هـر جـا كـه بـه مـنـظـور اصـلاح بـاشـد، تـبـذيـر گـفـتـه نمى شود، هر چند كه زياد
بـاشـد. (140)بـه عـبـارت ديـگر (تبذير) يعنى ريخت وپاشهاى غير منطقى و ضايع كردن ناعاقلانه ثروت .

بـنـابـرايـن ، تـبـذيـر فـراتر از اسراف است ؛ به اين معنا كه هر تبذيرى ، اسراف هم هست و برخى از
اسرافها به تبذير مى انجامد. امام صادق عليه السلام فرمود:

(...اءِنَّ الْبَّبْذيرَ مِنَ الْاءِسْرافِ...) (141)

همانا تبذير، نوعى اسراف است .

نكوهش اسراف و تبذير

چون اسراف ، هماهنگى و نظم عرضه و تقاضا يا تهيه و توزيع رابه هم مى زند و سبب فساد اقـتـصـادى مـى
گـردد اسـلام آن رامـحـكـوم كـرده اسـت .قـرآن كريم ،ضمن سفارش به استفاده از نعمتهاى خدادادى ،
ازاسراف و زياده روى منع كرده ، و كراهت خويش رااز آن ابراز داشته است :

(كُلُوا وَ اشْرَبوُا وَ لاتُسْرِفوُا اِنَّهُ لا يُحِّبُ الْمُسْرفينَ) (142)

بخوريد وبياشاميد، ولى اسراف نكنيد كه خدا اسرافكاران را دوست نمى دارد.

همين طور، پيروان خويش را از تبذير، برحذر داشته و مسرفين را برادر شيطان معرفى مى كند:

(وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذيراًَ اءِنَّ الْمُبَذِرينَ كانوُا اءِخْوانَ الشَّياطينَ) (143)

هيچ تبذير مكن كه تبذير كنندگان برادران شياطين هستند.

دامـنـه روايـات نـيـز در نكوهش اسراف و تبذير، گسترده است كه تنها به يك روايت از امام على عليه
السلام بسنده مى كنيم :

(اءَلا وَ اءِنَّ اءِعـْطـاءَ الْمـالِ فـى غَيْرِ حَقِّهِ تَبْذيرٌ وَ اِسْرافٌ وَ هُوَ يَرْفَعُ
صاحِبِهُ فىِ الدُّنْيا وَ يَضَعُهُ فِى الْآخِرَةِ وَ يُكْرِمُهُ فىِالنّاسِ وَ يُهينُهُ
عِندَاللّهِ) (144)

آگـاه بـاشـيـد كـه هـمـانـا صـرف كـردن مـال در غـير مورد استحقاق ، تبذير و اسراف است واين عمل ،
انسان را در دنيا بلند مرتبه و در آخرت ، پست و حقير، درنظر مردم گرامى و نزد خدا خوار خواهد كرد.

بـاچـنـيـن ديـدگاهى كه اسلام نسبت به اسراف و تبذير دارد، روشن است كه بايد آن راممنوع و حرام
بشمارد و مرتكب آن را به جزاى سخت تهديد نمايد.

گونه هاى اسراف

اسراف ممكن است در عقيده ، جان ، وقت ، كردار، ثروت ، خوردن ، آشاميدن ، حرف زدن و غيره ، به صورت فردى
يا دسته جمعى نمود پيدا كند كه هر نوع آن زيان آور و ممنوع است . در اينجا به بيان (اسراف در اموال ) مى
پردازيم :

/ 78