اصول فلسفه و روش رئالیسم نسخه متنی

قياس چرخ گردنده همى گير
مطابق اين نقل و اين بيان
مضمون اين جمله با مقصود طرفداران تقليد و تعبد رابطه معكوس دارد
يعنى
نوعى دعوت به تحقيق و استدلال و معرفت است نه به تقليد و تعبد و منع تفكر .
در عصر ما مخالفت با تفكر و تعمق در مسائل ماوراء الطبيعى
1 - انعام 78 - 76 .
--------------------
25
رنگ جديدى بخود گرفته است : رنگ فلسفه حسى .
چنانكه ميدانيم در اروپا روش حسى و تجربى در شناخت طبيعت بر روش قياسى پيروز شد
پس از اين پيروزى
اين فكر پيدا شد كه روش قياسى و تعقلى در هيچ جا اعتبار ندارد و تنها فلسفه قابل اعتماد فلسفه حسى است
نتيجه قهرى اين نظريه اين شد كه الهيات بسبب خارج بودن از دسترسى حس و تجربه
مشكوك و مجهول و غير
قابل تحقيق اعلام شود و برخى آنها را يكسره انكار كنند . اين
جريانى بود كه در جهان غرب رخ داد .
در جهان اسلام سابقه موج مخالفت با هرگونه تفكر و تعمق از طرف اهل حديث از يك طرف
موفقيت هاى پى در
پى روش حسى در شناخت طبيعت از طرف ديگر
و دشوارى تعمق و حل مسائل فلسفى از جانب سوم
گروهى از
نويسندگان مسلمان را سخت بهيجان آورد و موجب پيدايش يك نظريه تلفيقى در ميان آنها شد مبنى بر اينكه
الهيات قابل تحقيق است ولى در الهيات نيز منحصرا لازم است از روش حسى و تجربى كه براى شناخت طبيعت
مورد استفاده قرار ميگيرد استفاده كرد . ايندسته مدعى شدند كه از نظر قرآن تنها راه شناخت خداوند
مطالعه در طبيعت و مخلوقات با استفاده از روش حسى است و هر راهى غير اين راه بيهوده است
زيرا قرآن در
سراسر آيات خود در كمال صراحت بشر را به مطالعه در مظاهر طبيعت كه جز با روش حسى ميسر نيست دعوت كرده
است و كليد رمز مبدأ و معاد را در همين نوع مطالعه دانسته است .
فريد و جدى در كتاب (( على اطلال المذهب المادى )) و سيد ابوالحسن ندوى در (( ماذا خسر العالم بانحطاط
المسلمين )) و همچنين نويسندگان اخوان المسلمين مانند سيد قطب و محمد قطب و غير اينها اين نظر تبلغ و
نظر مخالف را تخطئه مى كنند .
--------------------
26
ندوى در كتاب خود در فصل (( عبور مسلمانان از جاهليت به اسلام )) تحت عنوان (( محكمات و بينات در الهيات
)) مى گويد :
(( پيامبران مردم را از ذات خدا و صفات او و آغاز و انجام جهان و سرنوشت بشر آگاه كردند و اطلاعاتى
برايگان در اين زمينه ها در اختيار بشر قرار دادند . او را از بحث در اينمسائل كه : مبادى و مقدماتش در
اختيار او نيست زيرا اين علوم ماوراء حس و طبيعت است بى نياز ساختند
اما مردم اين نعمت را قدر
ندانستند و به بحث و فحص در اين مسائل كه جز گام گذاشتن در منطقه هاى تاريك و مجهول نيست پرداختند )) . (
1 )