مقوله هايى كه در آنها حركت واقع مى شود - فلسفه آزاد نسخه متنی

بيش تر مى گويند كه حركت در آن واقع نمى شود ولى صدراى شيرازى مى گويد واقع مى شود.

مقوله هايى كه در آنها حركت واقع مى شود

مقوله هايى كه در آنها حركت رخ مى دهد چهارند: كمّ و كيف و أين و وضع.

حركت در كمّ: هر جسمى داراى سه بعد است. هر بعدى كه افزايش يا كاهش يابد حركت در مقوله كمّ انجام گرفته است نموّ و رويش حركت افزايشى كمّ و تكاثف حقيقى حركت كاستى آن است.

فالحركة الكميّة أن يرد على الجسم كلّ آنٍ فرد من تلك المقولة لم يكن فى آن قبله.

حركت در كيف: جسمى كه از استقامت به انحنا حركت كند يا برعكس در كيف حركت واقع شده است. استقامت انحنا و اعوجاج از كيفيات مختصه كميات است.

حركت در اَين: جسمى كه تغيير مكان دهد از اين سو به آن سو رود در اَين حركت كرده است.

حركت در وضع: مانند حركت سنگ آسيا كه به دور خود مى چرخد و ايستاده اى كه مى نشيند.

مقوله هايى كه در آنها حركت واقع نمى شود

مقوله هايى كه در آنها حركت واقع نمى شود پنجند: فعل انفعال متى اضافه و جده.

واقع نشدن حركت در دو مقوله فعل و انفعال از آن نظر است كه حركت در هر مقوله اى واقع شود آن را تدريجى مى كند و فردى سيّال براى آن مى سازد. فعل و انفعال خود به خود تدريجى هستند چون فِعْل تأثير تدريجى و انفعال تأثّر تدريجى است پس تدريجى كردن آنها تحصيل حاصل است.

مقوله مَتى نيز به حسب ذات تدريجى مى باشد; چرا كه متى نسبت به زمان است و زمان خود حقيقتى است تدريجى و منسوب به تدريجى تدريجى مى باشد.

دو مقوله اضافه و جده از نظر وجودى ضعيف تر از آن هستند كه بتوانند مسيرى براى حركت جسمى قرار گيرند لذا حركت در آنها واقع نمى شود مگر به تبع يكى از طرفين چون هر دو