پايه هاى استدلال در فلسفه - فلسفه آزاد نسخه متنی

فلاسفه اشراق تصور چهارمى را هم كرده اند و آن اشتراك در تمام ذات و جدايى در تمام ذات است; مثلاً دو خط كه يكى يك مترى است و ديگرى دو مترى است كه در نفس خط بودن در تمام ذات با هم شريكند و در همان نفس خط بودن از هم جدا هستند كه دوگونه خط مى باشند و يا دو نور ضعيف و قوى كه اشتراكشان در تمام ذات است و جدايى هم در تمام ذات چون دو جور نور هستند.

و همچنين براى مثال در دو رنگ قرمز كه كم رنگ و پر رنگ باشند باز در تمام ذات كه رنگ قرمزى باشد با هم اشتراك دارند و در عين حال در تمام ذات از هم جدا و ممتاز هستند كه دوگونه قرمزى دارند. و همين طور دو انسان كه يكى فرد عالى انسانى است و ديگرى فرد اسفل آن كه در ذات كه انسانيت باشد با هم اشتراك دارند و در همان انسانيت كه ذاتى آنها است از هم متمايزند.

5 . كلّى و جزئى:

كلى دو نوع داريم كلى متساوى و كلى مشكك.

صد تا چراغ صد شمعى داريم همه افراد آن متساوى اند پس در اين جا چراغ كه كلى است به طور تساوى بر همه اين ها گفته مى شود. و چند چراغ با شمع هاى مختلف داريم كه در اين جا كلى مشكك (پله كانى و درجه به درجه) خواهد بود مانند حقيقت نور كه بر افراد گوناگونى از نظر قوت و ضعف گفته مى شود.

كلى هايى مثل انسان ها خط ها رنگ ها و نورها همه كلّى مشككند.

پايه هاى استدلال در فلسفه

همان طورى كه در هندسه قبل از شروع به كار يك اصول موضوعه و يا علوم متعارفه موجود است كه بناى هندسه بر روى آن پايه ها بالا مى رود. در فلسفه نيز پايه هايى براى استدلال قرار مى دهند كه فلسفه روى آنها بالا مى رود.

مطلب ديگر اين كه اين پايه ها به طور كلى يا پايه هاى اوليه هستند (بديهيات نخستين) كه همه كس آنها را قبول دارد. و يا بديهيات ثانويه (بديهيات دومين) همان طورى كه سابقا گفته شد بعد از كمى تفكر آدمى آنها را تصديق مى كند; مثلا (الف) با (ب) مساوى است. و چون (ج) با (ب) مساوى مى باشد پس (الف) با (ج) مساوى