كاوشى در تفسير تضاد - فلسفه آزاد نسخه متنی

و اين سخن كه رژيم ها و دولت ها هر چه قوى باشند خالى از ضعف نيستند دعوتى است براى قيام مسلحانه در برابر دولت ها.

آيا دعوت براى قيام مسلحانه در برابر دولت شوروى نيز مى باشد يا منظور دولت هاى ديگر است؟ حكم عقلى استثنا پذير نيست.

اين سخن كه سرمايه دارى انقلاب كارگرى را ايجاد مى كند اين پرسش را پيش مى آورد كه: آيا حكومت كارگرى نيز متحول به سرمايه دارى دولتى مى شود يا نه؟

كاوشى در تفسير تضاد

اگر معنى (تضاد) اين باشد كه دو چيز در يك جا جمع نمى شود اين سخن با ادعاى وجودِ دو جنبه متضاد در هر پديده منافات دارد; زيرا هر دو جنبه متضاد در يك جا جمع شده اند.

و اگر معناى (تضاد) اين باشد كه دو ضد در كنار هم جمع نمى شوند و همزيستى ندارند اين سخن با ادعاى وجود تضاد در اتم و در موجود زنده و ديگر چيزها منافات دارد; زيرا ضدها در اتم و ديگر چيزها در كنار هم جمع شده اند و همزيستى دارند.

و اين سخن كه در (درون هر اجتماع دو نيروى اصلى متضاد وجود دارد.) ادعائى است بدون ذكر دليل بلكه سخنى است باطل; چون در هر اجتماع چندين نيرو وجود دارد نه دو نيرو. و اجتماع از مجموع آن نيروها تشكيل شده است.

و اين كه گفته شد در اجتماع امكان ندارد كه تمام طبقات از امكانات اجتماع استفاده كنند سرّ آن را در گذشته گفته ايم.

نگاهى فلسفى به اين سخنان

(علت اصلى تغيير پديده در درون آن نهفته است) اين از نظر فيلسوف باطل و محال است; زيرا اگر آن علّت نهفته بالفعل موجود باشد بايستى پديده اى ناقص در جهان يافت نشود و همه پديده هاى جهان در حدّ كمال باشند; چون جدايى علت از معلول محال است. و اگر آن علّت در حد قوّه و قابليّت باشد خود به خود محال است كه به فعليّت برسد چون كه فاقد فعليّت است و فاقد معطى نخواهد بود. پس بايستى عوامل خارجى و بيرونى موجود باشد و مؤثر گردد تا آن قابليّت را به فعليّت برساند.

و اين سخن هم كه (هر چيزى واجد كمال خود مى باشد) از نظر فلسفى غلط و باطل است; زيرا اتحاد واجد و فاقد و اتحاد علت و معلول لازم مى آيد و اين هر دو امر محال است.

حقيقت سخن اين است كه هر پديده اى داراى دوگونه قابليّت مى باشد:

1. بهتر شدن