شرح مبسوط منظومه نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

شرح مبسوط منظومه - نسخه متنی

مرتضی مطهری

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
افزودن یادداشت
افزودن یادداشت جدید

1 - چون در كشور ما قبله در جنوب قرار دارد لهذا محراب مسجد در جنوب واقع مى شود .
2 - شعر مولوى كه مى گويد :
چونكه گله باز گردد از ورود
پس فتد آن بز كه پيشاهنگ بود
به همين نسبى بودن تقدم مكانى اشاره دارد . يعنى وقتى كه يك گروهى به سوى يك مقصدى
--------------------
192
در مورد شرفها و فضيلتها هم ما اين تعبير را بكار مى بريم .
مثلا اگر ما در يك رشته اى دو نفر عالم داريم كه يكى از آن دو علمش بيش از ديگرى است او را اعلم مى
ناميم و مى گوئيم او كه اعلم است مقدم است بر اين
او جلوتر است از اين
اعلم مقدم است بر عالم . و يا
يك نفر دانشجو را كه بهتر از همه دانشجويان يك كلاس درس مى خواند و نمره بهتر مى آورد مى گوئيم اين
دانشجو از همه دانشجويان كلاس جلوتر است و بر همه آنها مقدم است .
در واقع هر جا كه يك اسم تفضيل و يك افعل تفضيلى بشود بكار برد كه گفت اين يكى آن مبدأ اشتقاق را بيشتر
از ديگرى دارد اين تعبير تقدم و تأخر هم بكار برده مى شود مثل (( اعلم )) وقتى كه مبدأ اشتقاق را (( علم ))
بگيريم و مثل اشجع و اتقى و اورع
وقتى كه مبدأ اشتقاق را شجاعت و تقوى و ورع بگيريم .
حتى در مورد مال و ثروت هم ما اين تعبير تقدم و تأخر را بكار مى بريم . مثلا اين ثروتمندها و
ميلياردهاى مهم دنيا را كه در نظر مى گيرند مى گويند كه آيا مثلا فورد جلو است يا راكفلر ؟ فرض كنيد
مثلا مى گويند فورد جلو بوده است اين يكى از او جلو افتاده است .
و باز اقسام ديگرى از تقدم و تأخر داريم كه اين اقسام را اگر چه عرف به كار نمى برد ولى در عين حال عقل
آنها را درك مى كند و كشف مى كند كه هم اكنون آنها را ذكر خواهيم كرد . البته در مورد بعضى از اينها
ممكن است كسى بگويد كه اين حقيقت نيست و در واقع مجاز است و تشبيه است . ولى در مورد برخى از اينها كه
قدر مسلم اين است كه حقيقت است و تشبيه و تمثيل و مجاز نيست . حالا ما مواردى را كه از نظر همه فلاسفه
قدر مسلم اين است كه هيچ
حركت مى كنند يك عده اى جلو هستند
همين قدر كه مقصد تغيير بكند و جهت عوض بشود آن كه جلو هست عقب
تلقى مى شود و آن كه عقب هست جلو تلقى مى شود .
--------------------
193
شائبه مجازى در آنها نيست و آنها را نوعى تقدم و تأخر يا سبق و لحوق مى دانند ذكر مى كنيم ( 1 ) و بعد به
دنبال ملاك آنها مى رويم .
توضيح اينكه وقتى ما اقسام سبق و لحوق يا تقدم و تأخر را بيان مى كنيم و مى گوئيم تقدم و تأخر بر چند
قسم است : زمانى
رتبى
على
شرفى
تجوهرى ( يا ماهيتى )
دهرى و غيره
اين اقسام را كه ذكر مى كنيم در
واقع مى خواهيم بگوئيم كه همه اينها در يك امر با يكديگر مشتركند و آن اينكه در همه اينها تقدم و تأخر

/ 1039