شرح مبسوط منظومه نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

شرح مبسوط منظومه - نسخه متنی

مرتضی مطهری

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
افزودن یادداشت
افزودن یادداشت جدید

توقف بر اين دو گاز دارد .
در تركيب هاى عقلى هم همين طور است . مثلا شما تركيب هاى اعتبارى كه اجزاء تشكيل دهنده كل امور
اعتبارى و قرار دادى هستند را در نظر بگيريد . مثلا (( نماز )) را در نظر بگيريد . نماز يك كل است كه از
تركيب ده جزء كه آنها را مقارنات نماز مى گويند به وجود آمده است . آيا نماز بر اجزاء خودش يعنى
تكبيره الاحرام
ركوع
سجود و غيره تقدم دارد يا تكبيره الاحرام و ركوع و سجود و ساير اجزاء بر نماز
تقدم دارند ؟ واضح است كه اينها تقدم بر نماز دارند
چون نماز از اينها به وجود مى آيد
اينها از نماز
به وجود نمى آيند . در مرحله ذات ماهيت هم هر جا كه ما يك ماهيتى و يك ذاتى اعتبار بكنيم كه داراى
اجزائى باشد از نظر تذوت و ذات بودن
تذوت اجزاء تقدم دارد بر تذوت كل و ماهيت
نه اينكه تذوت كل تقدم
داشته باشد بر تذوت اجزاء .
( غ ) : در امور عينى همين طور است كه مى فرمائيد
ولى ما در مورد ماهيت كه تصور مى كنيم اول كل را تصور
مى كنيم . يعنى ما هيچوقت نمى آئيم اجزاء را يكى يكى تصور كنيم و بعد كل را تصور كنيم .
استاد : نه
كل را كه ما تصور مى كنيم جزء در درونش هست . آن مطلبى كه شما مى گوئيد
--------------------
206
سبق بالذات
در اينجا يك اصطلاحى هست و آن اينكه گاهى تعبير تقدم يا سبق بالذات را به كار مى برند . حاجى مى فرمايد
كه اصطلاح تقدم بالذات يك اصطلاح اعمى است كه شامل اين سه قسم از تقدم كه اخيرا ذكر كرديم مى شود .
يعنى شامل
جزء را به نحو اجمال يا به نحو تفصيلى تصور كردن است . اگر مى گوئيد ما ماهيت انسان را تصور مى كنيم
در صورتى كه حيوان و ناطق را تصور نكرده ايم
آن وقت بعد انسان را تحليل مى كنيم به حيوان ناطق و
حيوانيت و ناطقيت را از بطنش بيرون مى كشيم
نه
اين گونه نيست . شما انسان را كه تصور كرديد حيوان
ناطق را با آن تصور كرده ايد ولى به نحو اجمال
بعد كه شما انسان را به حيوان ناطق تحليل مى كنيد همان
را تفصيلش مى دهيد نه انيكه در انسان حيوان ناطق نيست بعد حيوان ناطق از بطن انسان مى رويد . اگر اين
طور باشد كه در واقع
انسان
حيوان ناطق نيست .
( غ ) : اين طور هم نيست كه دو تا مفهوم حيوان و ناطق را بگيريم مجموعش بشود انسان .
استاد : نه
(( بگيريم )) نيست . آن كه شما مى گوئيد تقدم زمانى و عملى است . صحبت تقدم زمانى و عملى نيست .
الان انسان كه در ذهن شما است حيوان ناطق در ذهن شما است . همانجا كه انسان در ذهن شما است حيوان ناطق

/ 1039