شرح مبسوط منظومه نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

شرح مبسوط منظومه - نسخه متنی

مرتضی مطهری

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

مجازى است[ . هر چند] عرف اين را حقيقت مى داند اما در واقع مجاز است . اين[ شى ء دوم] به اعتبار اينكه
سايه او است و در كنار او هست آنچه را كه به
--------------------
210
تا اينجا ما اقسام تقدم و تأخر را ذكر كرديم . حاجى هم اين اقسام را اول ذكر كرده است و ما هم مخصوصا به
تبع حاجى اول اين اقسام را ذكر كرديم براى اينكه تا اقسام ذكر نشود ذهن آمادگى ندارد كه اينها را خوب
تشريح و تحليل بكند .
او نسبت مى دهند به اين[ هم] نسبت مى دهند نه اينكه واقعا خودش اين را داشته باشد .
( ح ) : يعنى در آنجا نوعى فعاليت ذهن هم در كار است .
استاد : فعاليت ذهن است
بلى . آنجا پاى بالذات و بالعرض در كار مى آيد . در اينجا هر دو وجود دارند
منتهاى مطلب اين است كه آن متقدم در مرتبه عالمى است و اين[ متأخر] در مرتبه عالم ديگرى است و از نظر
طولى متقدم و متأخر از يكديگر انفكاك دارند .
( ح ) : كه آن وقت باز اين تقدم دهرى ميرداماد به شدت و ضعف هم برنمى گردد .
استاد : در واقع شدت و ضعف هست ولى ايشان نظر به شدت و ضعف ندارد[ . ايشان] فقط به همين جهت نظر دارد كه
به اصطلاح از نظر مرتبه اى يك نوع تقدمى را بيان كرده باشد . البته ملاك اين نوع تقدم را بعد در باب
ملاكات ذكر مى كنيم ولى اجمالا مى گوئيم : متقدم از نظر متن عالم وجود و متن عالم واقع متنى را اشغال
كرده است
كه اين متأخر اشغال نكرده است . هر چه اين از نظر متن واقعيت اشغال كرده است آن هم اشغال[
كرده] و آن چيزى را از نظر متن واقعيت اشغال كرده است كه اين اشغال نكرده است .
( غ ) : بر مبناى ميرداماد مى شود گفت كه مثلا عالم ملكوت و ساير عوالم نسبت به هم تقدم و تأخر دارند .
استاد : بلى
همين طور است . تقدم دهرى همين است . حالا او اسمش را دهر گذاشته است شما مى توانيد بگوئيد
: ملكوت . فرق نمى كند . در رابطه عوالم با يكديگر هر عالمى بر عالم ديگر نوعى تقدم خاص دارد كه
ميرداماد آن را تقدم دهرى ناميده است .
--------------------
211
اكنون در ختام كلام و پايان اين درس اشاره مى كنيم به خلاصه اى از آنچه گفته شد
و طرح مسائلى كه بايد
در درس هاى آينده مورد بحث قرار گيرد .
گفتيم دو مطلب اساسى در اينجا هست :
1 - يكى اينكه اصلا تقدم و تأخر يعنى چه ؟ تقدم و تأخر را به اين نحو تعريف كرده اند كه گفته اند متقدم و
متأخر در امرى اشتراك دارند (( لكن كل ما يكون للمتأخر من الامر المشترك يكون للمتقدم و يكون للمتقدم
من الامر المشترك ما لايكون للمتأخر )) . ديديم كه اين تعريف در بعضى جاها مثل تقدم بالترتيب خيلى خوب
صادق بود ولى بعد بايد ببينيم كه آيا در همه موارد اين تعريف به خوبى و به سهولت قابل پياده شدن هست
يا نه .
2 - دوم اينكه ملاك ها را در اينجا به دست بياوريم و در مورد هر يك از اقسام ببينيم ملاك تقدم و تأخر
چيست . ما فعلا به طور اجمال ملاك ها را بيان كرديم ولى بيش از اين بايد در اين مورد بحث بشود .
ما در مورد تقدم زمانى حتى اسمى از ملاك نبرديم كه ملاك در آنجا چيست
چون مسأله در آنجا تا اندازه اى
مشكل تر است
بعد بايد آن را ذكر بكنيم .

/ 1039