شرح مبسوط منظومه نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

شرح مبسوط منظومه - نسخه متنی

مرتضی مطهری

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

او .
اكنون كه اين مطلب معلوم شد مى گوئيم بوعلى و امثال وى مى گويند هر جا كه كلى از نوع ذات و ذاتى ( 1 )
باشد آن كلى حتما كلى متواطى خواهد بود و نمى تواند كلى مشكك باشد
هيچ ماهيت نوعى يا ماهيت جنسى يا
ماهيت فصلى نمى تواند كلى مشكك باشد و قهرا نمى تواند ميان افرادش تقدم و تأخر باشد
مى گويند چنين
چيزى امكان ندارد . از اين جهت است كه مى گويند : تشكيك در ذاتى محال است
تشكيك در ماهيت محال است .
اين نظريه اى است كه بوعلى و امثال وى داشته اند و گفته اند .
تشكيك فقط در كلى هاى عرضى جارى است
بعد مى گوئيم : پس تشكيك در كجا است ؟ مى گويند تشكيك در آن نوع دوم يعنى در كلى عرضى است كه از نسبتى
كه ميان مصداق و آن كلى برقرار است حكايت مى كند
چون نسبت
يك مفهوم انتزاعى است . نسبت
ديگر خودش
يك عينيتى و يك ماهيتى ندارد . در نسبت شدت و ضعف پيدا مى شود . شدت و ضعف ها
اختلاف ها و تفاوت ها در
نسبت ميان دو شى ء است نه در خود يك شى ء و در ذات خودش
كه اين در ذات خودش و آن در ذات خودش هر دو
مصداق يك ذات
1 - جنس و فصل را كه جزء ماهيتند در اينجا مى گويند : (( ذاتى )) و خود نوع را مى گويند : (( ذات )) . گاهى
وقتها هم هر سه تا را مى گويند : (( ذاتى )) . بنا بر اين وقتى ما مى گوئيم : (( ماهيت ))
مقصود نوع و جنس و
فصل است .
--------------------
222
باشند و معذلك بين آنها تفاوت باشد . نه
تشكيك در مورد دو امرى است كه از نظر اينكه مصداق يك ذات
هستند هيچ تفاوتى بينشان نيست ولى در نسبت با يك شى ء سوم بين آنها تفاوت وجود دارد . نسبت يك امرى است
كه تشكيك بردار است
يعنى شدت و ضعف بردار است
اشديت و اضعفيت بردار است
اقليت و اكثريت بردار است
اولويت و اوليت بردار است .
هر چه كه ما اسم تفضيل بكار مى بريم آنجائى است كه يك شيئى را به شيئى نسبت مى دهيم . نسبتها شدت و ضعف
بر مى دارد . از اين جهت است كه مى گوئيم : عالم و اعلم
يعنى دو انسانى كه هر دو رابطه با علم دارند
نسبت اين يكى با علم با نسبت آن ديگرى با علم فرق مى كند . يا اگر مثلا مى گوئيم (( افضل ))
همينطور است .
هر چه كه از اين گونه صفات بگوئيم همه از اين قبيل است .
بنابراين
از نظر امثال بوعلى هر جا كه تشكيكى و تقدم و تأخرى باشد بايد يك كلى عرضى ( يعنى از قبيل

/ 1039