شرح مبسوط منظومه نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

شرح مبسوط منظومه - نسخه متنی

مرتضی مطهری

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
افزودن یادداشت
افزودن یادداشت جدید

گوئيم وجود پيدا كرد و آنچه را كه تا حالا (( گذشته )) مى گفتيم آن را مى گوئيم وجود پيدا مى كند . يا
اصلا بگوئيم كه (( وجود پيدا مى كند )) و (( وجود پيدا كرد )) ى در كار نيست
هر دو وجود دارند . ما اينجا در
اين وسط ايستاده ايم
يعنى ما الان وسط دو قطعه از زمان ايستاده ايم : زمان اين طرف و زمان آن طرف
همانطور كه در وسط اين قطعه از مكان ايستاده ايم : قسمتى از مكان كه در اين طرف قرار دارد و قسمتى از
مكان كه در آن طرف قرار دارد . هيچ فرقى بين اين طرف و آن طرف نيست . آيا در مورد زمان هم همين طور است ؟
يا نه
در مورد زمان حس مى كنيم رو به اين طرف هستيم و پشت به آن طرف ( 1 ) .
1 - ( ح ) : يعنى نسبيت آنيشتين هم محال است كه وقتى مثلا يك زمانى بر زمان ديگر ... ؟
--------------------
246
استاد : محال است اصلا چنين چيزى . امكان ندارد . محال است . آخر آن زمانى كه آنها مى گويند البته در حدى
كه من فهميده ام آن زمان واقعى نيست . به اصطلاح مرحله اثباتى زمان است نه مرحله ثبوتى اش . به واقعيت
زمان كار ندارند
به زمانى بودن يك شى ء با ما كار دارند . يك چيز ممكن است زمانش براى ما كوتاه باشد
ممكن است بلند باشد
از اين جهت نسبى است .
مثلا شما يك لكوموتيوى را فرض كنيد كه دارد حركت مى كند و بوق مى زند . در اينجا حالات مختلفى هست : 1 -
يك وقت هست كه من همراه اين لكوموتيو حركت مى كنم
ساعت را كه نگاه مى كنم بعد مى بينم كه صداى بوق اين
لكوموتيو مثلا يك دقيقه طول كشيد . 2 - يك وقت هست كه هنگامى كه لكوموتيو بوق مى زند من در جهت مخالف او
دارم حركت مى كنم . يعنى من از اين طرف مى آيم و لكوموتيو از آن طرف مى آيد . در اينجا اگر من ساعت را
نگاه بكنم مى بينم مدت زمان بوقش كوتاه تر خواهد بود . 3 - و اما يك وقت هست كه من ثابت هستم و او حركت مى
كند و بوق مى زند
كه باز آن بوق نسبت به من يك مدت زمان ديگرى خواهد داشت .
اينكه من ايستاده باشم يا در جهت حركت لكوموتيو حركت بكنم يا در جهت خلافش حركت بكنم
اينها با هم
فرق دارد . فرض كنيد اين لكوموتيو اگر اينجا ايستاده باشد صداى بوقش تا سه كيلومتر مى رود . ولى اگر
اين لكوموتيو حركت بكند و ظرف يك دقيق هم فرض كنيد دويست متر حركت بكند آن وقت صداى بوقش تا سه
كيلومتر و دويست متر خواهد رفت .
( ح ) : من فكر مى كنم گويا پديده اى كه به پديده دو پلر معروف است با مسأله نسبيت آنيشتين خلط شده است .
استاد : حالا مال هر كه مى خواهد باشد فرق نمى كند . من به آن جهتش كار ندارم . مى خواهم بگويم يك وقت
كسى اين طور حساب مى كند
اين حساب (( زمان براى ما )) است نه (( زمان براى خودش )) در حاق واقع و نفس الامر
. ما دو حساب داريم : زمان براى خودش
و زمان براى ما . فلسفه زمان را براى خودش در
--------------------
247
مسلم است كه زمان از اين نظر با مكان فرق دارد . در اينكه در زمان يك چيزى وجودى دارد كه آن چيزى كه
وجود دارد اين است كه ميان مراتبش تقدم و تأخر است و اين تقدم و تأخر قراردادى نيست شكى نيست
اينكه

/ 1039