شرح مبسوط منظومه نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

شرح مبسوط منظومه - نسخه متنی

مرتضی مطهری

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
افزودن یادداشت
افزودن یادداشت جدید

بيشتر حامل فعليت ( 1 ) و هر چه از اين طرف بيائيم كمتر حامل فعليت است . مثلا ديروز و امروز هر دو
بالقوه آينده هستند
غير از اينكه ديروز بالفعل ديروز است و امروز بالفعل امروز است هر دو بالقوه
زمان هاى آينده هستند با اين تفاوت كه ديروز بالقوه امروز هم هست ولى امروز ديگر بالقوه امروز نيست
بلكه امروز بالفعل امروز است . پس بنابراين در رابطه با اين واقعيت كه جهان از قوه به فعل مى رسد و اين
قوه ها است كه به فعليت مى رسند
آنى كه در بالقوه بودن سهم بيشترى از بالقوه بودن دارد همان است كه
ما مى گوئيم مقدم است بر آنى كه سهم كمترى از بالقوه بودن دارد . و به عبارت ديگر : آن كه ظرفيت بالقوه
اى اش بيشتر است مقدم است بر آن كه ظرفيت بالقوه اى اش كمتر است . يعنى ديروز بالقوه آينده است امروز
هم بالقوه آينده است . اما ديروز كه بالقوه آينده است آن آينده اى كه او بالقوه او هست امروز هم جزو آن
بالقوه ها است . ولى امروز كه بالقوه آينده است بالقوه آينده منهاى خودش است
چون خودش به فعليت
رسيده است .
اين هم ملاك تقدم و تأخر در باب زمان بود كه بيان كرديم ( 2 ) و ( 3 ) و ( 4 ) .
] 1 ] - بايد توجه داشت كه حامل فعليت به غير از واجد فعليت است
حامل فعليت معادل است با واجد استعداد
فعليت .
2 - ( ح ) : آيا اينجا در واقع ارجاع يك مجهولى به مجهول ديگر نيست ؟ مثلا وقتى ما مى گوئيم ملاك تقدم و
تأخر زمانى قوه و فعل است آيا نسبت به اين مفهوم روشن تر مى شويم ؟
استاد : بله . البته كه روشن تر مى شويم . وقتى كه ما رابطه يك شيئى را با شى ء ديگر در نظر بگيريم چند
حالت متصور است ( كم كم وارد بحث قوه و فعل مى شويم كه اتفاقا بحث بعدى ما هم درباره قوه و فعل است اگر
چه حاجى بحث قوه و فعل را در اينجا خيلى بالاجمال و به طور مختصر گذرانده است ) :
1 - يكى اينكه : امكان اينكه الف ب بشود يا ب الف بشود وجود ندارد .
--------------------
250
نه الف ب مى شود و نه ب الف مى شود .
2 - يكى ديگر اينكه : در الف امكان ب شدن هست . يعنى اين الف مى تواند ب بشود
مى پذيرد كه ب بشود . پس
الان الف ب را ندارد
يعنى الان بالفعل ب نيست
ولى مى شود كه ب بشود . مثلا الف ج نيست وج هم نمى شود
اما در اينجا الف ب نيست ولى ب مى شود . يعنى الان ب نيست ولى ب مى شود
به سوى ب شدن هست . و به عبارت
ديگر : امكان ب شدن در او هست . اين مى شود : قوه و فعليت
ما طبق اين بيانى كه ذكر كرديم اصلا به زمان هم
كار نداريم .
آن وقت در اين رابطه قوه و فعليت كه يك شيئى امكان شدن يك شى ء ديگر در او هست و به تعبير ديگر : اين شى
ء ظرفيت اينكه آن شى ء ديگر بشود ( ولى هنوز نشده است ) را در خودش دارد
وقتى كه دو شى ء ظرفيت آن آينده
را دارند ولى يكى ظرفيت آن آينده را بيشتر دارد و يكى ظرفيت آن آينده را كمتر دارد اولى را كه ظرفيت
آن آينده را بيشتر دارد متقدم مى ناميم و دومى را متأخر مى گوئيم . هر گذشته اى ظرفيت بالقوه اش نسبت
به آينده بيشتر است و هر آينده اى ظرفيت بالقوه اش نسبت به آينده خودش از آن گذشته خودش كمتر است .

/ 1039