حرف ضاد

حـرف (ضـاد) از تـمـاس كـناره زبان (هر طرف كه ميسّر باشد) با دندانهاى كرسى بالا (همان طرف ) و كشيده
شدن بر آنها ايجاد مى شود و آن را بايد درشت و پرحجم اداء كرد.

تمرين

اَضـْعَفُ ـ يَضْرِبْنَ ـ رِضْوانٌ ـ فَضْلُ ـ مُضْغَةَ ـ مُضْعِفُونَ ـ ضَلَّ ـ وَضَعَها ـ ضَرَبَ
ـ ضاحِكَةٌ ـ لَضـآلُّونَ ـ ضـامـِرٍ ـ نـَضـِجـَتْ ـ فـِى الاَْرْضِ ـ ضـِعافاً ـ ضيزى ـ رَضيتُ ـ
مُعْرِضينَ ـ ضُرِبَتْ ـ اُغـْضـُضْ ـ عـَرْضـُهـا ـ مـَغـْضـُوبِ ـ مـَخْضُودٍ ـ رَضُوا ـ
يَنْفَضُّوا ـ نَضّاخَتانِ ـ فِضَّةٌ ـ يَحُضُّ ـ يَغُضُّوا ـ يَعَضُّ

پرسش و تمرين

1 ـ تـفـاوت تـلفـّظ حـرف (طـاء) بـا (تـاء) را بـا ذكـر مثال بنويسيد.

2 ـ چـه تـفـاوتـى در اداى حـرف (صـاد) بـا (سـيـن ) مـى بـاشـد؟ بـا ذكـر مثال توضيح دهيد.

3 ـ چگونگى تلفّظ حرف (ضاد) را با ذكر مثال بيان كنيد.

4 ـ براى هر يك از حروف درس ، ده مثال از قرآن انتخاب كرده بنويسيد.

درس دهم:
استعلا و استفال

معناى استعلا

استعلا در لغت ، به معناى (برترى طلبى ، ميل به بلندى ) مى باشد، و در اصطلاح ، عبارت است از (ميل ريشه
زبان به طرف سقف دهان در هنگام تلفظ حرف ).

در اثر اين صفت ، حرف حالت پرحجم و درشتى به خود مى گيرد.

حروف استعلا

حروف استعلا عبارتند از:

(خ ـ ص ـ ض ـ ط ـ ظ ـ غ ـ ق ).

در هنگام اداى چهار حرف (ص ـ ض ـ ط ـ ظ) قسمتى از سطح زبان ، سقف دهان را مى پوشاند و در نتيجه ، اين حروف
درشت تر و غليظتر از سه حرف ديگر تلفّظ مى شوند.

تمرين

صَلِّ ـ صَوْتُ ـ صَبِيًّا ـ صَدْرى ـ صُرِفَتْ ـ يَصْبِرْ ـ ضَنْكاً ـ اِلى ضُرٍّ ـ يُضْلِلْ ـ
يَضْرِبُ ـ ضـيـزى ـ نَضِجَتْ ـ بَطَشْتُمْ ـ طُمِسَتْ ـ طُوبى ـ يُطْفِئُوا ـ يُشْطِطْ ـ طِفْلاً ـ
ظَلَّ ـ ظَلَمَ ـ ظَهيرٍ ـ مـُنـْظـَريـنَ ـ فَظًّا ـ ظِلالُها ـ خَشِىَ ـ خَتَمَ ـ خَسَفَ ـ خَبَرٍ
ـ يُخْرِبُونَ ـ اَخْبارِها ـ غَنِمْتُمْ ـ غُلِبَتْ ـ يَبْغُونَ ـ يَغْلى ـ نَغْفِرْ ـ اَبْغيكُمْ
ـ قَريباً ـ قَبْلُ ـ بِقَدَرٍ ـ نُقَدِّسُ ـ نَقْتَبِسْ ـ لا اُقْسِمُ

معناى استفال

اسـتـفـال در لغـت ، بـه معناى (پايين آمدن ، پست شدن ) مى باشد، و در اصطلاح ، عبارت است از (پايين
آمدن سطح زبان از كام بالا).

در اثر اين صفت ، حرف ، نازك و كم حجم تلفّظ مى شود.

حروف استفال

بجز هفت حرف استعلا، بقيّه حروف داراى صفت استفال مى باشند.

# يـادسـپـارى : در تـلفـّظ كـلمـات بـايد دقّت شود كه هر حرف با صفت خود اداء شود و حالت حرف مجاور را
به خود نگيرد.

پرسش و تمرين

1 ـ استعلا را تعريف كرده و حروف آن را نام ببريد.

2 ـ كدام يك از حروف استعلا، درشت تر از بقيّه حروف تلفّظ مى شوند؟

3 ـ استفال را تعريف كرده و حروف آن را نام ببريد.

4 ـ حروف استعلا را در كلمات زير مشخّص كنيد.