میراث حدیث شیعه جلد 4

كلامى و... ¹ ‏

به برخى از دلايلى كه «بحار الأنوار» را به صورت كتابى برجسته و مرجع درآورده ، در ذيل اشاره مى‏شود :

1 ـ تدوين آن در مدتْ زمانى قريب به چهل سال ، صورت گرفته‏است ؛ چرا كه از سال 1070ق ، تأليف آن آغاز شد و تا 1104ق ، ادامه داشت.

2 ـ پژوهش «بحار الأنوار» را مى‏توان نمونه يك كار جمعى معرّفى كرد كه مؤلّف ، در مقدمه و جاهاى ديگر كتابْ بدان اشاره دارد.

3 ـ مصادر «بحار الأنوار» گسترده و تنوع مصادر و مآخذ آن ، متنوع است . علاّمه، خود از پانصد مصدر ياد كرده و برخى محقّقان ، با جستجو در «بحار الأنوار» 629 مصدر براى آن ذكر كرده‏اند .

4 ـ مباحث علمى مستقل در آن مطرح شده‏است كه از پنجاه بحث متجاوز است و در عرصه‏هاى ادب، كلام و تفسير و شرح حديث ، عرضه شده‏است. ‏

5 . تعليقه‏نويسى بر روايات

كتاب «بحار الأنوار» ، فراتر از يك مجموعه حديثى است كه به حق ، دائره‏المعارف دانشهاى مكتب تشيّع در حوزه‏هاى حديث، تفسير، كلام، ادب و... است . علاّمه مجلسى ، سير رويكرد خود را به تدوين «بحار الأنوار» و انگيزه تدوينش را چنين به قلم آورده‏است:

از آنجا كه علم كامل را در قرآنِ عزيز و اخبار اهل بيتِ رسالتْ يافتم ، جز قرآن و اخبار اهل بيت عليهم‏السلام هر علمى را كه آموخته بودم ـ اگر چه در زمان ما رواج داشت ـ ترك كردم و در عوض ، شروع به تفحّص از اخبار ائمه طاهرين ـ سلام اللّه‏ عليهم ـ نمودم . آنچه براى بحث و دقّت نظر در اين كار ، لازم بود انجام دادم تا بهره‏هاى فراوان بردم.

المعجم المفهرس لألفاظ أحاديث بحارالأنوار، ص 82 ـ 86.