میراث حدیث شیعه جلد 6

2 ـ نسخه‏اى در كتاب‏خانه آصفيه در حيدر آباد هند ، مورّخ به سال 1088 ه كه برگرفته از نسخه نخستين است . ¹ ‏

3 ـ نسخه‏اى در كتاب‏خانه ناصريه ، متعلّق به آل صاحب عبقات در لكهنو هند .

4 ـ نسخه‏اى در كتاب‏خانه ندوة العلماء در لكهنو هند .

گزارش طباطبايى رحمه‏الله غير از دست‏نوشته‏ها و گزارش‏هاى سفر علامه امينى رحمه‏اللهبه هند است كه تنها دوّمين نسخه را ديده و مقدّمه و برخى از مطالب آن را براى استفاده در تأليفات خود بازنويسى كرده است .

ويژگى‏هاى كتاب «المراتب» : به نظر مى‏رسد رويارويى‏ها و منازعات و كشمكش‏هاى مذهبى و عقيدتى و فرقه‏اى ميان شيعيان به طور عموم (اعم از تيره‏هاى امامى ، زيدى و اسماعيلى) و سنّيان ، بويژه حنبليان در قرن سوم و چهارم ، نقش مهمّى در تدوين اين گونه رساله‏ها و كتاب‏ها داشته است . غالب محدّثان سنى ، مراتب فضيلت خلفاى راشدين را به ترتيب خلافت آنها قرار داده‏اند . در مقابل ، شيعيان و شاخه بغدادى معتزليان ² قائل به برترى فضايل امير المؤمنين عليه‏السلام بر تمامى صحابه بوده‏اند ، با اين تفاوت كه معتزله افضليت على عليه‏السلام را مانعى از تأخير او در خلافت و مشروعيّت تقدّم مفضول بر او ندانسته‏اند و گفته مشهور ابن ابى الحديد معتزلى (الحمد للّه‏

1 -  دانشمندى به نام على حسين در سال 1357ق نسخه‏اى از روى اين نسخه تحرير نموده است . «ميراث اسلامى ايران ، دفتر هفتم ، ص 484» .

2 -  شاخه بصرى اعتزال ، عثمانى الهوى بوده‏اند .