مقدمه، ص 14
شناخت چون حقيقت قرآن كريم را مسّ نكردهاند قسمتى از بيمارىهاى آنان درمان نمىشود و لذا گاهى به مقتضاى بعضى از همان بيمارىهاى كهن تن به انحراف و تباهى خواهند داد، زيرا قرآن تنها كتاب عقلى و علمى نيست كه بتوان با براهين محض به آن نايل آمد و عمل را در نيل به معارف آن مؤثر ندانست، بلكه قرآن نور و هدايت است، لذا معارف عقلى و علمى را با راهنمايى و موعظه عملى مقرون مىنمايد، سپس انسانها را به تدبر در آن دعوت مىكند و گناه را كه همان قفل قلب است مانع تدبر در آن مىداند «1» و اگر تنها راه ارتباط با قرآن همان علم حصولى و مبادى مفهومى آن باشد ممكن است كلام الهى در دل استقرار نيابد و در اثر برخى از سوانح رخت بر بندد و از شمار بزرگترين گناهان آنست كه كسى حامل كلام خداوند باشد سپس عمدا آن را رها كند،
قال رسول اللَّه صلى الله عليه وآله: «عرضت على الذنوب فلم اصب اعظم من رجل حمّل القرآن ثم تركه» «2» و همين رهايى نوارنيّت قرآن زمينهاى را فراهم كرده كه قرآن دستاويز رز اندوزان آزمند مىشود تا به وسيله كلام الهى ديگران را به كام دنيا مدارى خويش فرو برند و كيفر اين گروه آنست كه طورى در قيامت حاضر مىشوند كه گوشتى در استخوان صورتشان نيست،
قال على بن ابى طالب عليه السّلام: «من قرأ القرآن يأكل به الناس جاء يوم القيامة و وجهه عظم لا لحم فيه» «3» آرى قرآن چون ميوه شاداب است كه انسان سالم را فربه مىنمايد و فرد مبتلا به مرض دستگاه گوارش را رنجور مىسازد «وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَساراً» «4» لذا قرآن كريم با گوشت و خون بعضى از قاريان مخلوط مىشود و زمينه ريزش تمام گوشتهاى صورت برخى ديگر از قاريان را فراهم مىكند «اعاذنا اللَّه من شرور انفسنا و سيئات اعمالنا».
تفسير قرآن
اكنون كه درجات گوناگون شناخت قرآن روشن شد مراتب مختلف تفسير آن واضح خواهد بود زيرا تفسير همان شناخت متنزل است لذا سخن طبقه ممتاز كه همان
(1) سوره محمّد آيه 24. (2) بحار ط بيروت ج 89 ص 190. (3) بحار ط بيروت ج 89 ص 181. (4) سوره اسراء آيه 82.