واعظ و خطيب مردم معرفي مي كند ، هادي و راهنماي مردم معرفي مي كند ، اول بايد از خودش شروع كند ، اول خودش را تعليم بدهد ، بداند كه يك جاهل در اندرون خودش هست ، اول به آن جاهلي كه در درون خودش به نام نفس اماره هست تلقين كند و ياد بدهد .
يك موجود تربيت نشده اي در درون خودش هست ، اول خودش را تربيت و تاديب بكند ، اول نفس خودش را موعظه كند ، ملامت كند ، از نفس خودش حساب بكشد ، همينكه خودش را اصلاح و تهذيب كرد و صالح شد ، آنوقت مي تواند مدعي شود كه من مي توانم راهنما و هادي مردم باشم ، واعظ مردم باشم ، معلم مردم باشم ، مودب و مربي مردم باشم ، مصلح اجتماع باشم . فرمود : آن كسي كه خودش را تعليم و تربيت مي كند بيشتر شايسته احترام است تا آن كسي كه مردم را تعليم و تربيت مي كند ، چون آن ، مشكلتر و مهمتر است.
باز علي بن ابي طالب فرمود : الحق اوسع الاشياء في التواصف ، و اضيقها في التناصف ( 1 ) . چه جمله ها دارد ! اينها را بايد بر لوح دل بنويسند . فرمود : حق و عدالت در مقام سخنگوئي و سخنسرايي و سخنراني و در مقام زبان ، دائره اش از همه چيز وسيعتر است . يعني در مقام سخن ، ميداني به اندازه ميدان حق باز نيست .
اگر انسان بخواهد سخنراني كند ، بخواهد حرف بزند ، از هر موضوعي بيشتر ، در اطراف حق مي شود حرف زد . اما در مقام عمل ، ميداني از ميدان حق تنگتر نيست . آنوقت است كه انسان
1 - نهج البلاغه ، خطبه . 214