‌صفحه‌ى 304

2- علل شكست جوامع مسلمين ألا فتوقّعوا ما يكون من إدبار أموركم فقد لعمري يهلك فى لهبها المؤمن خ 187 1 تا 7 (آگاه باشيد، انتظار روزى را داشته باشيد كه روزگار بشما پشت مى‏كند روزگارى كه مؤمن در شعله‏هاى فتنه آن نابود مى‏گردد)

3- ارزش‏هاى اخلاقى مسخ شده و انقطاع وصلكم و استعمال صغاركم خ 187 2 تا 7 (در آينده پيوندهاى شما از هم بگسلد، و خردسالان بى تجربه حكومت كنند)

سوّم- سياسى- تاريخ سياسى

1- اخلاق دگرگون شده اجتماعى تاريخ سياسى

2- روش مبارزه با انحرافات أيّها النّاس، ألقوا هذه الأزمّة الّتى تحمل ظهورها الأثقال خ 187 5 تا 7 (اى مردم، اين رشته‏هاى سنگين گناهان را از دست‏ها بياندازيد)

چهارم اخلاق اجتماعى- سياسى

خطبه 188 اخلاقى

اوّل- اخلاقى

1- وصيت و سفارش به تقوى أوصيكم، أيّها النّاس، بتقوى اللَّه و كثرة حمده خ 188 1 (مردم شما را به تقواى الهى سفارش مى‏كنم و اين كه فراوان خدا را ستايش كنيد)

2- رابطه خدا با خلق فكم خصّكم بنعمة و تدارككم برحمة خ 188 1 و 2 (چه بسيار نعمت‏هائى كه به شما اختصاص داد و شما را به رحمت خويش پروراند)

3- ضرورت ياد مرگ‏