ترجمه و تفسیر نهج البلاغه

رهبرى بزرگترين انسان در جامعه ايكه شخصيت افرادش با يك كاسه چوبين معامله ميشود

البته نميخواهيم همه افراد آن جامعه را به بى شخصيتى اسف انگيز متهم بسازيم . زيرا در آن جامعه شخصيت هايى مانند مالك اشتر و عمار بن ياسر و رشيد هجرى و عمرو بن الحمق خزاعى وجود داشته اند ، ولى از جملات امير المؤمنين در اين خطبه و ديگر خطبه هاى نهج البلاغه چنين بر ميآيد كه اكثريت [ 120 ] چشمگير افراد آن جامعه كه جامعه شناسان براى تفسير يك جامعه روى آنان حساب ميكنند ، در حالى از خود كامگى و خود خواهى محقر و پست بودند كه شخصيت خود را ميتوانستند با يك كاسه اى چوبين بمعرض معامله در آورند .

با اينوصف است كه ما ميتوانيم درد و اندوه مقدس امير المؤمنين عليه السلام را كه فقط ناشى از اعراض مردم آن جامعه از رشد انسانى بود ، تا حدودى درك كنيم . اين يك پديده بسيار اسف انگيز و شرم آور است كه عظمت رهبر در اوج انسانيت الهى بوده ، تا جائيكه يك ماترياليست در پيشرفته ترين دورانهاى بشرى در پيشرفته ترين جوامع دنيا با اطلاعات لازم درباره سر گذشت شخصيت هاى تاريخى درباره اش ميگويد :

الإمام على ابيطالب عظيم العظماء نسخة مفردة لم ير لها الشرق و لا الغرب صورة طبق الاصل حديثا و لا قديما 1 ( پيشوا ، على بن ابيطالب بزرگ بزرگان ، يگانه نسخه ايست كه نه شرق و نه غرب صورتى مطابق اصل آن نسخه نديده است نه در دوران جديد و نه در دوران قديم ) و در همين حال پستى موجودى كه در دنبالش افتاده است ، داراى شخصيتى قابل مبادله با يك كالاى محقر و بى ارزش بوده باشد سُبْحانَكَ لا عِلْمَ لَنا اِلاّ ما عَلَّمْتَنا 2 ( پاكيزه پروردگارا ، ما علمى نداريم جز آنكه به ما تعليم فرمائى ) مسئله مهمتر اينست كه اين افراد خود را طلبكار هم ميدانند

23 الّلهم انّى قد مللتهم و ملوّنى و سئمتهم و سئمونى فأبدلنى بهم خيرا منهم و ابدلهم بى شرّا منّى . الّلهمّ مث قلوبهم كما يماث الملح فى الماء ( بار خدايا ، من اين مردم را دچار ملالت كرده ام آنان نيز مرا گرفتار

1 . الامام على صوت العدالة الانسانية جورج جرداق ج 1 ص 17

2 . البقرة آيه 32.