رسول گرامى اسلامصلى الله عليه وآله در روايتى فرمود: «قيامت بر پا نمىشود، مگر اينكه قيام كنندهاى براى حق از ما (اهل بيت) قيام نمايد».(739)
از حديث فوق به دست مىآيد كه تنها قيام براى اقامه حق مطلوب است و نيز قيامى كه به تمامى صالحان وعده داده شده، تنها به وسيله فردى از اهل بيت پيامبرصلى الله عليه وآله تحقّق خواهد يافت.
امام باقرعليه السلام فرمود: «بهترين لباس هر زمان، لباس اهل آن زمان است، مگر اينكه قائم ما اهل بيت آن گاه كه قيام كند لباس علىعليه السلام را بر تن خواهد كرد و بر روش او حكومت خواهد نمود».(740)
امام رضاعليه السلام فرمود: «تَمامُ الاَمْرِ بِقائِمِ آلِ مُحَمَّدٍصلى الله عليه وآله»؛(741) «تمام امر به دست قائم آل محمد است».
«نفس زكيّه» يعنى، فرد بىگناه، پاك، كسى كه قتلى انجام نداده است و جرمى ندارد. در داستان حضرت موسىعليه السلام وقتى شخصى برخورد او را مىبيند در اعتراض به كار وى مىگويد: «اَقَتَلْتَ نَفْساً زَكيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ»؛(742) «آيا جان پاكى را بى آن كه قتلى انجام داده باشد، مىكشى؟».
گويا در آستانه ظهور حضرت مهدىعليه السلام درگير و دار مبارزات زمينه ساز انقلاب مهدىعليه السلام، فردى پاكباخته و مخلص، در راه امامعليه السلام مىكوشد و مظلومانه به قتل مىرسد.
اين رخداد عظيم، طبق بيان روايات بين ركن و مقام - در بهترين مكانهاى زمين - اتفاق مىافتد.(743) فرد ياد شده از اولاد امام حسن مجتبىعليه السلام است كه در روايات، گاهى از او به عنوان «نفس زكيّه» و «سيد حسنى» ياد شده است.(744)
قتل نفس زكيّه، از نشانههاى حتمى و متصل به ظهور است و هر چند در منابع اهل سنّت نامى از آن برده نشده، ولى در منابع شيعه، روايات آن فراوان و بلكه متواتر است.(745) از اين رو، در اصل تحقق چنين حادثهاى - به عنوان علامت ظهور - شكى نيست؛ هر چند اثبات جزئيات آن و نيز زمان و مكان تحقق آن و ويژگىهاى مقتول، مشكل است.
برخى احتمال دادهاند: مراد از نفس زكيّه، محمدبن عبداللّه بن حسن، معروف به نفس زكيّه است كه در زمان امام صادقعليه السلام در منطقه «احجار زيت» در نزديكى مدينه كشته شد. اين احتمال درست نيست، به چند دليل:
1 . لازمهاش اين است كه پيش از تولد حضرت مهدىعليه السلام؛ بلكه پيش از آن كه امامان از آن خبر دهند، اين نشانه رخ داده باشد.
2 . در روايات تصريح شده كه «نفس زكيّه»، بين ركن و مقام كشته مىشود و حال آنكه محمدبن عبداللّه بن حسن در منطقه «احجار زيت» (در نزديكى مدينه) كشته شده است.
3 . همان گونه كه در روايات اشاره شده قتل نفس زكيّه از نشانههاى حتمى و متصل به ظهور است؛ حال آنكه محمدبن عبداللّه، سالها پيش از تولد حضرت مهدىعليه السلام به قتل رسيده است.
امام باقرعليه السلام مىفرمايد: «لَيْسَ بَيْنَ قِيامِ قائِمِ آلِ مُحَمَّدٍ وَبَيْنَ قَتْلِ النَّفْسِ الزَّكِيَّةِ اِلاّ خَمْسَ عَشَرَةَ لَيلَة»؛(746) «بين ظهور مهدىعليه السلام و كشته شدن نفس زكيّه، بيش از پانزده شبانه روز فاصله نيست».
محمدبن عبداللّه بن حسن، معروف به نفس زكيّه، در زمان امام صادقعليه السلام و در سال 145 ه .ق به قتل رسيده و از آن هنگام تا به حال، بيش از ده قرن مىگذرد و نمىتواند علامت متصل به ظهور باشد.
به نظر مىرسد، امورى چون همنامى وى و پدرش با پيامبر اكرمصلى الله عليه وآله و پدر گرامى ايشان، شباهت ظاهرى، بودن وى از خاندان شريف و بزرگوار امام حسن مجتبىعليه السلام وجود برخى نشانهها (چون داشتن خالى سياه بر روى كتف راست)، قيام وى در شرايط سخت و در اوج خشونت بنىاميه و از همه مهمتر، شيطنتها و تحريفهاى بنى عباس، سبب گشته بود كه مردم به اشتباه بيفتند و گروهى او را مهدى تصور كنند!
علاوه بر اين، از بعضى قرينهها استفاده مىشود كه خود «نفس زكيّه» و پدرش عبداللّه محض، - كه شيخ بنىهاشم در آن عصر به شمار مىرفت - و نيز برادرش ابراهيم، به ايجاد و تقويت اين شبهه در بين مردم دامن مىزدند و چنين وانمود مىكردند، گويا مهدى ايشان، همان مهدى موعود است.
آنان مىخواستند از اين راه، در رسيدن به قدرت و پيروزى انقلاب خويش و در هم شكستن بنى اميه كمك بگيرند. امام صادقعليه السلام در همان هنگام، آنان را از اين كار بازداشت.(747)
نيز ] نشانههاى ظهور، مغيريه، ركن و مقام.
قيام مهدىعليه السلام ] ظهور