از روايات معصومينعليهم السلام استفاده مىشود: برخى از آيات قرآن به رجعت در زمان ظهور حضرت مهدىعليه السلام تأويل مىشود.
1. خداوند درباره خروج «دابةالارض» مىفرمايد: «و چون قول [عذاب] بر ايشان واجب گردد، جنبندهاى را از زمين براى آنان بيرون مىآوريم كه با ايشان سخن گويد كه: مردم [چنان كه بايد ]به نشانههاى
ما يقين نداشتند».(466)
در تفسير و تأويل اين آيه، بين شيعه و اهل سنّت اختلاف شديدى وجود دارد؛ در حالى كه اهل سنّت دابةالارض را موجودى بسيار عجيب و غريب معرفى كردهاند؛(467) شيعه با استناد به روايات فراوانى، آن را انسانى والا مقام دانستهاند(468) كه رجعت كرده، صف كافران را از مؤمنان جدا مىسازد. اين انسان كسى نيست جز اوّلين امام شيعيان حضرت علىعليه السلام كه خود فرمود: «وَاِنّى... الدّابَةُ التى تُكَلِّمُ الناسَ».(469)
2. در آيهاى ديگر آمده است: «و آن روز كه از هر امتى، گروهى از كسانى را كه آيات ما را تكذيب كردهاند، محشور مىگردانيم. پس آنان نگه داشته مىشوند تا همه به هم بپيوندند».(470)
در ذيل اين آيه نيز روايات فراوانى از ائمه معصومينعليهم السلام وارد شده كه گوياى بازگشت انسانهايى در عصر ظهور حضرت مهدىعليه السلام است. و اين گونه استدلال شده كه در آيه به برانگيخته شدن عدهاى محدود اشاره گشته است؛ در حالى كه در قيامت همه انسانها محشور مىشوند. به علاوه سياق آيات در مقام بيان رخدادهايى است كه در دنيا و قبل از قيامت است و پس از چند آيه، حوادث مربوط به قيامت را بيان كرده است.(471)
علاوه بر اين آيات، بزرگان شيعه به آياتى همچون آيه 11 سوره «غافر» نيز براى اثبات رجعت استناد كردهاند.
پس عمده ادله معتقدان به رجعت آيات و روايات است و هر چند اكثر روايات مورد نظر در ذيل آيات ذكر شده است؛ ولى اين روايات به قدرى فراوان است كه افرادى از بزرگان علماى شيعه، اين روايات را «متواتر» دانستهاند.
از جمله كسانى كه معتقدند روايات رجعت متواتر است، مىتوان به شيخ طوسىرحمه الله(472)، شيخ صدوقرحمه الله(473)، علامه مجلسىرحمه الله(474)، مرحوم مظفر(475) و علامه طباطبايى(476) اشاره كرد.
برخى از اين روايات از اين قرار است:
1. امام باقرعليه السلام فرمود: «اَيّامُ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ ثَلاثَةٌ: يَوْمُ يَقُومُ القائِمُ وَيومُ الكَرَّةِ وَيَوْمُ الْقِيامَةِ»(477)؛ «روزهاى خداى عزوجل سه تاست: روزى كه قائم قيام خواهد كرد، روز رجعت و روز قيامت».
2. از امام سجّادعليه السلام نقل شده است كه ذيل آيه شريفه «اِنَّ الذي فَرَضَ عَلَيْكَ القُرآن لَرادُّكُ اِلى مَعاد»(478) فرمود: «پيامبرتان و اميرمؤمنان و امامان به سوى شما باز مىگردند».(479)
علاوه بر آيات و روايات، ادعيه و زيارت نامههاى فراوانى نيز به رجعت اشاره كردهاند؛ از جمله: دعاى مشهور عهد،(480) دعاى روز سوم شعبان،(481) زيارت جامعه،(482) زيارت اربعين،(483) برخى زيارتهاى امام حسينعليه السلام؛ و زيارت ابوالفضلعليه السلام.(484)
علاوه بر ادله نقلى (آيات و روايات) كه براى اثبات رجعت به آنها اشاره شد، علما يكى ديگر از راههاى اثبات رجعت را «اجماع» دانستهاند. از كسانى كه ادعاى اجماع و اتفاق علما را بيان كردهاند، مىتوان به بزرگانى همچون سيد مرتضى(485)، امين الاسلام طبرسىرحمه الله(486)، شيخ مفيدرحمه الله(487)، شيخ حر عاملى(488) و علامه مجلسىرحمه الله(489) اشاره كرد.
البته درباره رجعت شبهاتى نيز مطرح شده كه در كتابهاى مفصل به آنها پاسخ داده شده است.
در پايان بد نيست اشارهاى داشته باشيم به رجعت كنندگان:
از مجموع روايات مىتوان رجعت كنندگان را به صورت ذيل مورد اشاره قرار داد:
1. رجعت پيامبر گرمى اسلامصلى الله عليه وآله(490)؛
2. رجعت علىعليه السلام و تكرار آن(491)؛
3. رجعت امام حسينعليه السلام و اينكه آن حضرت اولين رجعت كننده خواهد بود(492)؛
4. رجعت معصومينعليهم السلام(493)؛
5. رجعت پيامبران گذشته(494)؛
6. رجعت مؤمنان محض و كافران محض(495)؛
7. رجعت تمامى معتقدان به امر ولايت(496)؛
8. رجعت برخى از اصحاب پيامبران(497)؛
9. رجعت برخى زنان مؤمن(498).