لطفا منتظر باشید ...
سير نگارش هاى اهل سنّت در حوزه مصطلح الحديث(2)
رضيّه سادات سجّادى در شماره گذشته ،بخش اول از اين مقاله - كه عهده دار معرفى كتابهاى مصطلح الحديث اهل سنّت است - درج گرديد. مؤلف در بخش نخست، پس از اشاره به ادوار شكل گيرى مصطلح الحديث در اهل سنّت، چهل كتاب متقدم را بررسيد. اينك بخش پايانى مقاله -كه حاوى معرفى 72 كتاب ديگر است منتشر مى گردد. 41. تدريب الراوى فى شرح تقريب النواوى، حافظ جلال الدين عبدالرحمن بن ابى بكر السيوطى (849 - 911ق) تحقيق و تعليق: دكتر احمد عُمَر هاشم، بيروت، دارالكتاب العربى، 1414 ق / 1993م. در اين كتاب عين كتاب «التقريب» نواوى به صورت معرب آمده، آن گاه در پاورقى شرح سيوطى ذكر شده است. نقل اقوال بدون توضيح در اين كتاب زياد است، لذا ابهام زيادى دارد. گاه با عنوان «قلت»، يا «تنبيه»، مطلبى از خود اضافه مى كند. از دانشمندان قبل از ابن صلاح كه در مقدمه ابن صلاح آراى آنها آمده است و نيز از دانشمندان پس از ابن صلاح، مانند ابن دقيق العيد (صاحب المنهل الروى)، عراقى، ابن حجر عسقلانى و طيبى نيز نقل قول كرده است. اين كتاب يك دوره مصطلح الحديث اجتهادى است و مرجع تحقيق خوبى جهت آشنايى با آراى دانشمندان در مورد يك مسئله است. سيوطى در اين كتاب دايره تنويع علوم حديث را تا 93 نوع توسعه داده است كه يا بيان توسعه بلقينى است و يا اين كه خود بدان افزوده است. سيوطى هر جا كه نوعى را اضافه كرده است بدان اشاره مى كند، مثلاً در نوع 78 مى نويسد: ...ما رواه الصحابة عن التابعين عن الصحابة. هذا نوع زدتُه انا. و قد الف فيه الخطيب و قد انكر بعضهم وجود ذلك و قال: ان رواية الصحابة عن التابعين انما هى فى الاسرائيليات و الموقوفات، و ليس كذلك فمن ذلك حديث سهل بن سعد الانصارى عن مروان بن الحكم عن زيد بن ثابت ان النبى (ص) .... در جاى ديگر چنين مى افزايد: ...النوع التاسع و الثمانون: «معرفة اسباب الحديث» (ص 343). هذا النوع ذكره البلقينى في محاسن الاصطلاح، و شيخ الاسلام فى النخبة، و صنف فيه ابو حفص العكبرى و ابوحامد بن كوتاه الجوبارى.قال الذهبى لم يسبق الى ذلك.... النوع الحادى و التسعون «معرفة من لم يرو الاّ حديثا واحداً» هذا النوع زدته انا. 42. الفية الحديث (نظم الدرر فى علم الاثر)، جلال الدين عبد الرحمن بن ابى بكر السيوطى (849 - 911ق)، بيروت، دار الفكر للطباعة و النشر و التوزيع، 1414 ق/1993م. اين الفيه چنين آغاز مى شود:
للّه حمدى، و اليه استند
ثم على نبيّه محمد (ص)
خير صلاة و سلام سرمد
و ما ينوب فعليه اعتمد
خير صلاة و سلام سرمد
خير صلاة و سلام سرمد
علم الحديث ذوقوانين تحد
فذانك الموضوع و المقصود
ان يعرف المقبول و المردود
يدرى بها احوال متن و سند
ان يعرف المقبول و المردود
ان يعرف المقبول و المردود
من اين الفيه را در پنج روز سرودم:
نظمتها فى خمسة الايام
بقدرة المهيمن العلاّ م
بقدرة المهيمن العلاّ م
بقدرة المهيمن العلاّ م
