فیض العلام فی عمل الشهور و وقایع الأیام جلد 1

((جابر بن عبدالله )) كه در اين سفر همراه بوده ، روايت كرده كه زنى كافره از اسيران از ترس بمرد. شوهرش كه چنين فهميد سوگند ياد كرد كه از قفاى پيغمبر مى روم تا يكتن از مردمش را بكشم . هنگام مراجعت پيغمبر در دره اى فرود آمد. دو نفر از مهاجر بخفت و انصار براى حراست بالاى كوه شدند. نخست از اول شب نوبت گذاشتند. مرد مهاجر بخفت و انصارى بنماز ايستاد و آن كافر برسيد و صداى نماز انصارى را شنيد. تيرى بجانب او افكند. انصارى تير را بكشيد و نماز را قطع نكرد. آن كافر تير ديگر انداخت ، باز نماز را نشكست در ضربت سوم ، نماز را بنهايت برده بود، مهاجرى را بيدار كرد تا از پى كافر شتافت و او را بيافت . پس چون برگشت و زخم سه تير در انصارى ديد، باوى گفت كه چرا در ضربت نخستين مرا بيدار نكردى . گفت : آن وقت سوره اى از قرآن مى خواندم و نخواستم قطع كنم و بخدا سوگند كه اگر نه آن بود كه ماءمور بحراست بودم اگر هزار تير بر من مى آمد، قطع سوره نمى كردم تا جان بدهم .(49)

از براى ((جابر)) نيز مكالماتى است با رسولخدا(ص ) در اين سفر، هنگاميكه شترش در راه ماند و خوابيده بود، مقام را گنجايش نقل نيست .

اين غزوه را ((ذات الرقاع )) گويند از جهت آنكه در آن اراضى ، تلهاى بسيار و پستى و بلنديهاى رنگ و رنگ بود، چون جامه مرقع ، نه آنكه بعضى اصحاب پاهايشان مجروح شده بود و صلها و رقعه ها بر پاى خود بسته بودند.

و نيز در غره محرم ، سنه 20، فتح ((مصر)) بر دست ((عمروعاص )) شد و بعد از آن ((اسكندريه (50) عنوه )) مفتوح شد و ((عمروعاص )) را اسكندريه پسند خاطر افتاد. شرح فتوحات را به ((عمر)) نوشت و خواستار شد كه در ((اسكندريه )) سكون اختيار كند. ((عمر)) جواب نوشت كه ما بين من و خود، آب را حاجر نكنيد تا هر گاه بخواهم ، بتوانم بر راحله خود سوار شوم و بى مانعى بر شما وارد شوم . پس ((عمروعاص )) آهنگ ((فسطاط)) مصر كرد و اين شهر از اين روى ((فسطاط)) نام يافت كه ((عمروعاص )) هنگام فتح ((مصر)) در اين موضع فسطاط برافراشته بود و در تحت قبه آن نشيمن داشت . چون آهنگ ((اسكندريه )) نمود، بفرمود تا فسطاط را بر كنند و با خود حمل دهند. گفتند: كبوترى بر بالاى آن بچه نهاده است . گفت : حرام است كه آن را بر كنيم و بچگان كبوتر را بهم بزنيم . فسطاط را بگذاشت و طريقه اسكندريه برداشت . در آنوقت كه مراجعت كرد هم بجاى فسطاط آمد و آنجا را نشيمن كرد و لشكريان نيز در گرد آن فسطاط، خانه ها بنا كردند. پس آنجا شهرى شد موسوم به ((فسطاط)).

جامع اين كتاب ((عباس قمى )) گويد كه از اينجا معلوم شود كه جلافت و قساوت و كفر ((عمر سعد)) و لشكرش ‍ بچه حد و مرتبه بوده كه در كربلا باين مقدار كه ((عمروعاص )) كافر، مراعات بچه كبوتران كرد، ايشان مراعات اهلبيت و اطفال سيد الشهداء را نكردند، بلكه آتش بخيمه هاى ايشان زدند و آن مظلومان شكسته دلان را چه صدمه ها كه زدند. چنانچه ((حضرت رضا)) عليه السلام فرموده : (( و اضرمت النيران فى مضاربنا. ))