ج ـ قاطعيت نظامى
حضرت على (ع ) در دوران خلافت خود با آشوب ها و جنگ هاى متعددى روبه رو شد و در تمام اين جـنـگ هـا بـهخـاطـر زنـده نـگـه داشـتـن ديـن و اعـاده امـنـيـت بـه جـامـعـه اسـلامـى بـا كمال قاطعيت ، در
مقابل آتش افروزان ايستاد و با آنها جنگيد.على (ع ) در اين برخوردها شيوه هايى ارائه داد كه بعضى از آنها بدين قرارند:1ـ در بـرخـورد بـا آشوب هاى داخلى به محض ديدن آثار فتنه ، خود را براى جلوگيرى از آن آمـاده مـى
كـرد و نـمـى گـذاشـت آتـش فـتـنـه شـعـله ور شـود و در مقابل كار انجام شده قرار گيرد.(214)آن حـضـرت در ادامـه هـمـيـن سـيـاسـت پـس از آن كـه احساس كرد (طلحه ) و (زبير) به رهبرى (عـايـشـه )
درصـدد بـرپـا كـردن آشـوب هـسـتـنـد و بـا تـبـليـغـات زهـرآگـيـن خـود مـشـغـول انـحـراف
افـكـار عـمـومى مى باشند، خود را آماده جنگ با آنان كرد. وقتى كه بعضى آن حضرت را از جنگ با آنان منع
كردند، فرمود:سـوگـنـد بـه خدا من مانند (كَفتار) خوابيده اى نيستم كه صيّاد مدّتى دركمينش نشسته و براى فـريـبـش
چـوب يـا دسـتـى را آهـسـتـه بـه زمـيـن مـى زنـد تـا ايـن كـه از خـواب جـسـتـه و بـه دنـبال صدا از
خانه بيرون آيد و دستگيرش كنند، بلكه من به همراهى كسى كه رو به حقّ آورده و شنوا و فرمانبردار است ،
شمشير مى زنم و با گنهكارى كه از حقّ رو گردانيده و در آن شك و ترديد دارد (215) تا زنده هستم مى جنگم
.(216)2ـ شـيـوه ديـگر حكومتى اميرمؤ منان (ع ) قاطعيت در برخورد باآشوبگران داخلى بود آن حضرت وقـتـى ديـد
جـان و مـال مسلمانان دستخوش هواها و هوس هاى فتنه گران قرار گرفته و درصدد براندازى حكومت اسلامى
هستند، ابتدا آنان را نصيحت و ارشاد كرد و وقتى نپذيرفتند با قاطعيت تـمـام ، جـلوى آنها ايستاد. او
در عظمت فرونشاندن فتنه خوارج كه با حربه ديانت و تقدس رو در روى حكومت عدل آن حضرت ايستادند، فرمود:(اين من بودم كه چشم فتنه را كور كردم و جز من كسى جراءت اين كار را نداشت ...) (217)
3ـ همان گونه كه اشاره شد جنگ هاى اميرمؤ منان (ع ) به انگيزه دفع فتنه و اعتلاى اسلام بود، نـه قـدرت
طـلبـى و كـشـورگـشـايى ؛ از اين رو آن حضرت به سربازان خود مى فرمود: شما آغـازگـر جـنـگ
نـبـاشـيـد. خـود آن حـضـرت نيز پيش از شروع جنگ با نامه و سخنرانى و پيام ، مخالفان را به حق دعوت مى
كرد.4ـ امـيـرمؤ منان (ع ) از روش هاى غيرانسانى مانند بستن آب و كشتن اسيران و مثله كردن كشته ها و
سـوزاندن درختان و زراعت ها و آزار و اذيّت زنان و كودكان و سالخوردگان دورى مى كرد و به نيروهاى خود
نيز توصيه مى كرد كه از انجام اين امور خوددارى كنند.5ـ عـلى (ع ) در جـبـهـه هـاى جنگ ، خود پيشاپيش سپاه بود و با خطبه هاى حماسى و آيات جهاد و اشـعـار،
روحـيـه سـربـازان را تـقـويـت مـى كـرد و شـعـارهـايـش نـيـز تـواءم بـا عمل بود.(218)6ـ عـلى (ع ) نـسـبـت بـه گـزينش فرماندهان نظامى و برخورد اخلاقى آنان با زيردستان اهميت زيـادى
قـائل بـود و مـى فـرمـود: فـرمـانـدهـان نـظـامـى از آنچه در دسترس دارند نبايد (در حق زيـردسـتـان
) مـضـايقه كنند و بايد زندگى نيروها و خانواده آنان را تاءمين نمايند و با مهر و مـحـبت با سربازان
برخورد كنند و آرزوهاى منطقى آنان را برآورده ساخته پيوسته از آنان به نـيـكى ياد نمايند و خدمات
شايسته آنان را بر زبان آورند تا دلاوران تشويق گردند و كاهلان بر سر غيرت آيند.(219)