قواعد وقف و ابتدا در قرآن

مولف: محمد كاظم شاكر

نسخه متنی -صفحه : 60/ 11
نمايش فراداده

موارد وقف تام به نحو شايع

در كـتـب عـلوم قرآنى و علم قرائت , مواردى براى وقف تام ذكر شده است كه بعضى از آنها كلى و قـطعى است و بعضى از آنها كلى و قطعى نيست , لذا آنها راتحت عنوان موارد شايع مى آوريم , اين موارد عبارتند از:

1 ـ پايان هر جزء, مانند: وقف بر آيه 141 سوره بقره , در پايان جزء اول .

2 ـ پايان هر حزب , مانند: وقف بر آيه 176 سوره بقره : (لفى شقاق بعيد).

3 ـ نيمه حزب , مانند: وقف بر آيه 60 سوره بقره : (ولا تعثوا فى الارض مفسدين ).

4 ـ ربع حزب , مانند: وقف بر آيه 82 سوره بقره : هم فيها خالدون ).

5 ـ پايان هر سوره , مانند: آيه 7 سوره حمد: (ولاالضالين ).

6 ـ قـبـل از آغاز هر داستان , مانند: آيه 66 سوره بقره : وموعظة للمتقين , آيه 67آغاز داستان گاو بنى اسرائيل است .

همچنين مانند: وقف بر آيه 24 سوره هود: (افلا تذكرون , آيه 25 آغاز داستان نوح است .

7 ـ پايان هر داستان , مانند: وقف بر آيه 73 سوره بقره : (لعلكم تعقلون ), اين آيه ,پايان داستان گاو بنى اسرائيل است .

همچنين مانند: وقف بر آيه 49 سوره هود:

(ان العاقبة للمتقين ), اين آيه , پايان داستان نوح است كه از آيه 24 اين سوره آغاز شده است .

و نـيـز مـانـنـد: وقف بر آيه 60 سوره هود:

(الا بعدا لعاد قوم هود), اين آيه , پايان داستان قوم عاد و پيامبرشان , حضرت هود است كه از آيه 50 شروع شده است .

و مـانـنـد وقف بر آيه 68 سوره هود:

(الا بعدا لثمود) اين آيه , پايان داستان قوم ثمود و پيامبرشان , حضرت صالح است كه از آيه 61 شروع شده است .

8 ـ ركـوعـات قرآن , مانند: وقف بر آيه 39 سوره بقره : (اولئك اصحاب النارهم فيها خالدون ) و آيه 59 سـوره بـقـره : (بـمـا كانوا يفسقون ) و آيه 283 سوره بقره :(بما تعملون عليم ) و آيه 9 سوره آل عمران : (ان اللّه لا يخلف الميعاد).

9 ـ پـيش از ياى ندا, مانند: وقف بر آيه 103 سوره بقره : (لو كانوا يعلمون ) وابتدا به آيه 104: (يا ايها الذين امنوا لا تقولوا راعنا) و وقف بر آيه 171 سوره بقره : (فهم لا يعقلون ) و ابتدا به آيه 172: (يا ايها الـذيـن امـنوا كلوا من طيبات مارزقناكم ) و وقف بر آيه 177 سوره بقره : (واولئك هم المتقون ) و ابتدا به آيه178 : (يا ايها الذين امنوا كتب عليكم القصاص ).

10 ـ پـيش از فعل امر, مانند: وقف بر آيه 210 سوره بقره : (والى اللّه ترجع الامور) و ابتدا به آيه 211: (سـل بنى اسرائيل ) و وقف بر آيه 63 سوره آل عمران : (فان اللّه عليم بالمفسدين ) و ابتدا به آيه 64: (قـل يـا اهـل الـكـتـاب ) و وقـف بر آيه 114 سوره هود: (ذلك ذكرى للذاكرين ) و ابتدا به آيه 115: (واصبر).

11 ـ پيش از قسم , مانند: وقف بر آيه 74 سوره واقعه : (فسب ح باسم ربك العظيم ) و ابتدا به آيه 75: (فـلا اقسم بمواقع النجوم ) و وقف بر آيه 37 سوره حاقه : (لا ياءكله الا الخاطئون ) و ابتدا به آيه 38: (فـلا اقسم بما تبصرون ) و وقف بر آيه 39 سوره معارج : (كلا انا خلقناهم مما يعلمون ) و ابتدا به آيه 40: (فلااقسم برب المشارق ).

12 ـ پيش از لام قسم , مانند: وقف بر (وعرضوا على ربك صفا) و ابتداى به (لقدجئتمونا) در آيه 48 سوره كهف , و وقف بر آيه 3 سوره بلد: (ووالد وما ولد) وابتدا به آيه 4: (لقد خلقنا الانسان فى كبد) و وقـف بـر آيـه 3 سـوره تـيـن : (وهذاالبلد الامين ) و ابتدا به آيه 4: (لقد خلقنا الانسان فى احسن تقويم ).

13 ـ پـيـش از شـرط, در صـورتـى كه جوابش مقدم نشده باشد, مانند: وقف بر آيه 3سوره واقعه : (خـافضة رافعة ) و ابتدا به آيه 4: (اذا رجت الارض رجا) و وقف بر(ولا امانى اهل الكتاب ) و ابتدا به (من يعمل سوءا) در آيه 123 سوره نساء.

تـبـصـره : مـوارد 9, 10, 11, 12 و 13, تام بودن وقفشان منوط به اين است كه ماده قول , قبل از آنها نـيـامـده بـاشـد, زيـرا چنانكه بعدا خواهد آمد, بين (قال ومشتقاتش ) و (مقول قول ) نبايد فاصله انداخت .

14 ـ پـيـش از كـان اللّه , مـانند: وقف بر (اذ يبيتون ما لا يرضى من القول ) و ابتدا به (وكان اللّه بما يـعـمـلون محيطا) در آيه 108 سوره نساء, و وقف بر (ياءت باخرين )و ابتدا به (وكان اللّه على ذلك قـديـرا) در آيه 133 سوره نساء, و وقف بر فعنداللّه ثواب الدنيا والاخرة ) و ابتدا به (وكان اللّه سميعا بصيرا) در آيه 134 سوره نساء.

15 ـ پيش از (ما كان ), مانند: وقف بر آيه 144 سوره آل عمران : (وسيجزى اللّه الشاكرين ) و ابتدا به آيه 145: (وما كان لنفس ان تموت ) و وقف بر آيه 91سوره نساء: (جعلنا لكم عليهم سلطانا مبينا) و ابتدا به آيه 92: (وما كان لمومن ).

16 ـ پـيـش از استفهام , مانند: وقف بر آيه 27 سوره بقره : (اولئك هم الخاسرون )و ابتدا به آيه 28: (كـيف تكفرون باللّه ) و وقف بر آيه 26 سوره نازعات : (ان فى ذلك لعبرة لمن يخشى ) و ابتدا به آيه 27: (ءانتم اشد خلقا.

17 ـ پـيـش از لـو لا, مـانند: وقف بر (وعلمه مما يشاء) و ابتدا به (ولولا دفع اللّه الناس ) در آيه 251 سوره بقره , و وقف بر (ان يقولوا ربنا اللّه ) و ابتدا به (ولولادفع اللّه الناس ) در آيه 40 سوره حج .

تـبـصره : موارد 14, 15, 16 و 17, در صورتى وقفشان تام است كه قبل از آنهاقسم , قول و مانند آن نباشد (64) .

18 ـ پـيش از ادوات نفى و نهى , مانند: وقف بر آيه 176 سوره بقره : (لفى شقاق بعيد) و ابتدا به آيه 177: (لـيس البر) و وقف بر آيه 195 سوره آل عمران :(واللّه عنده حسن الثواب ) و ابتدا به آيه 196: (لا يغرنك ).

19 ـ فاصله بين عذاب و رحمت و به طور كلى دو آيه اى كه بيانگر صفات متضادباشند, مانند: وقف بر آيه 24 سوره بقره : (فاتقوا النار التى وقودها الناس والحجارة ) و ابتدا به آيه 25: (وبشر الذين امنوا وعملوا الصالحات ان لهم جنات تجرى من تحتها الانهار).

20 ـ وقـف بـر آيـه اى كـه آيـه بعدش با (اللّه ) آغاز مى شود, مانند: وقف بر آيه 11سوره جاثيه : (لهم عذاب من رجز اليم ) و ابتدا به آيه 12: (اللّه الذى سخر لكم البحر).

21 ـ وقف بر انتهاى استثناء, مانند: وقف بر آيه 160 سوره بقره : (الا الذين تابواواصلحوا).

و ابتدا به آيه 161: (ان الذين كفروا).

22 ـ وقف بر انتهاى قول و گفتار, مانند: وقف بر آيه 47 سوره مدثر: حتى اتينااليقين ).