صفحهى 11
ترجمه سورة فاتحة الكتاب
و اما اين سورة [را] فاتحة الكتاب گويند و امّ الكتاب گويند و سبع المثانى گويند.
اما فاتحة الكتاب از بهر آن گويند كه همه قرآن بدين سورة گشاده شود، و اول همه قرآن اين سورة بايد خواند، و اول اين سورة بايد نبشت، و بهمه نمازها اول اين سورة بايد خواند.
و اما امّ الكتاب از بهر آن خوانند كه مادر همه قرآن اين سورة است و همه قرآن ازين سورة گشاده شود و از اين شكافد، و پيشتر از همه قرآن اينست.
اما سبع المثانى از بهر آن گويند كه اين سورة هفت آية است دوباره، و اين دوباره [آنست] كه كلمتهاى آن بيشتر مكرر است. چنان كه گويد بسم اللَّه الرحمن الرحيم و ديگر بار گويد الرحمن الرحيم و گويد ايّاك و ديگر باره گويد و اياك و گويد الصّراط و ديگر باره گويد صراط و گويد عليهم و ديگر باره گويد عليهم و سبع المثانى اين باشد.
اما اين سورة فاتحة الكتاب از همه قرآن فاضلتر است. و چنين گويند كه نام بزرگترين خداى تعالى اندرين سورة است. و محمد بن جرير الطبرى چنين گويد كه من شنيدم بروايتهاى درست كه نام بزرگ خداى عزّ و جلّ اندرين سورت است از بهر آن كه گفتهاند كه هران سورتى كه بدو اندر هفت حروف معجم نباشد نام بزرگترين خداى عزّ و جلّ اندر آن سورة باشد، و بدين سورة اندر، اين هفت حرف نيست:
ث- ج- خ- ش- ظ- ز- ف. و اين سورة كليد بهشت است و چون نيكو بتفسير اين نگاه كنى و انديشه كنى خداى را بيگانگى بتوانى دانستن.