در درسهاي گذشته، در موارد متعددي به اختلاف بين دو نحله کلامي( اشعري و معتزلي) برخورد کرديم که از جمله آنها مسائل کلام و اراده الهي و توحيد صفاتي و جبر و اختيار و قضا و قدر بود و غالبا نظريات ايشان در دو طرف افراط و تفريط قرار داشت.
يکي ديگر از موارد اختلاف اساسي بين دو گروه، مساله عدل الهي است که در اين مساله، نظر شيعه موافق گروه معتزله، تقي شده و مجموعا دربرابر اشاعره، بنام «عدليه»ناميده شده اند. و نظر به اهميتي که اين مساله در علم کلام دارد از مسائل محوري بشمار آمده و حتي از اصول عقايد و از مشخصات مذهب کلامي شيعه و معتزله، محسوب شده است.
بايد توجه داشت که اشاعره نيز عدل الهي را نفي نمي کنند و چنان نيست که (العياذ بالله)خدا را ظالم بدانند در حالي که آيات صريح و غير قابل تاويل قرآن کريم، عدل الهي را اثبات و هر گونه ظلمي را از ساحت مقدسش نفي مي کند، بلکه بحث سر اين است که آيا عقل انسان مي تواند به خودي خود و صرف نظر از بيانات شرعي(کتاب و سنت) ضوابطي را براي افعال، و بخصوص افعال الهي، در نظر بگيرد و بر اساس آنها حکم به لزوم انجام کاري و ترک کار ديگري بکند و مثلا بگويد: «لازم است خداي متعال، مومنان را به بهشت و کافران را به دوزخ ببرد» يا اينگونه قضاوتها تنها بر اساس وحي، صورت مي گيرد و صرف نظر از آنها عقل نمي تواند قضاوتي داشته باشد؟ پس نقطه اصلي اختلاف، همان است که بنام مساله«حسن و قبح عقلي» نام گذاري شده،