بيشتر خانهها در مناطق گرمسير عراق از گذشته سرداب (زيرزمين) داشت تا ساكنان خانه، از شدت گرماى تابستان در امان باشند.(546) خانه حضرت عسكرىعليه السلام در سامرا نيز داراى سرداب بود.
اين سرداب محل زندگى و عبادت امام هادىعليه السلام، امام حسن عسكرىعليه السلام و حضرت بقيةاللّهعليه السلام بود و اغلب ديدارها با حضرت ولى عصر در عهد پدر، در همين منزل و در همين سرداب صورت مىگرفت. به همين جهت شيعيانى كه پس از رحلت امام حسن عسكرىعليه السلام، براى زيارت قبر آن امام و پدر بزرگوارشان وارد سامرا مىشدند، بعد از زيارت قبر آن بزرگوار، در محل عبادت سه امام بزرگوار نماز مىخواندند و آنجا را زيارت مىكردند.
اما متأسفانه برخى از دشمنان متعصب با نسبت دادن تهمتهاى ناروا، خواستهاند از اين موضوع بهرهبردارىهاى نادرست كنند! آنان به شيعه تاخته و معتقدان به غيبت حضرت مهدىعليه السلام را به استهزا گرفتهاند با اينكه مىدانند حتى يك نفر شيعه راستين را نخواهند يافت كه معتقد باشد حضرت مهدىعليه السلام در سرداب پنهان گرديده و يا در سرداب سكونت و اقامت گزيده است!
زائران، تنها از آن جهت به اين مكان مقدس احترام مىگذارند كه محل سكونت، زندگى، عبادت، نيايش و تلاوت انسانهاى كامل بوده است، با اين بيان، آنجا مكان مقدس و خانه پربركتى است كه خداوند اجازه داده است چنين مكانى، رفعت مقام يابد و در آنجا نام خدا به عظمت برده شود. به همين جهت مسلمانان پيرو مذهب خاندان وحى و رسالت، در آنجا نماز مىخوانند و بر پيامبر و خاندانشعليهم السلام درود مىفرستند و آنجا را زيارت مىكنند و كسى بر اين عقيده نيست كه امام مهدىعليه السلام در آن سرداب سكونت دارد يا اينكه از آنجا ظهور خواهد كرد!
فرقهاى از غلات دوازده امامى كه منتظر خروج مهدىعليه السلام بودند و در رى مىزيستند، آنان هر بامداد جمعه، اسبى زين و لگام شده به سردابى برده سه بار مىگفتند: «يا امام بسم اللّه». محل اين سرداب را در حله و بغداد نيز ذكر كردهاند كه خود برداشتى از سرداب سامراء است. مخالفان اماميّه، عقيده غلات مذكور را به همه دوازده اماميان تعميم دادهاند! اما در كتابهاى اماميّه از اين موضوع اثرى نيست.
سرداب سامراء نيز - كه در شيعه مطرح است - مربوط به خانهاى است كه امام دهم و يازدهم در آن سكونت داشتهاند و امام دوازدهمعليه السلام در آن متولّد گرديده است. شيعيان به همين خاطر آن را زيارت كرده، بدان تبرّك مىجويند.
نيز ] سرداب سامرا،
سر من رأى ] سامرا
سفراى محمودون ] نواب اربعه
سفراى ممدوحون ] نواب اربعه
سفيانى ] خروج سفيانى