در دو سوره قرآن مجيد، از يأجوج و مأجوج سخن به ميان آمده است: يكى در آيات 92 تا 98 سوره «كهف» و ديگر در آيه 96 سوره «انبياء».
آيات قرآن به خوبى گواهى مىدهد كه اين دو نام، متعلق به دو قبيله وحشى خونخوار بوده است كه مزاحمت شديدى براى ساكنان اطراف مركز سكونت خود داشتند. در تورات در كتاب «حزقيل» (فصل 38 و فصل 39) و در كتاب رؤياى «يوحنا» (فصل 20) از آنها به عنوان «گوگ» و «مأگوگ» ياد شده است كه معرّب آن يأجوج و مأجوج است.
به گفته مفسر بزرگ، علامه طباطبايى در الميزان از مجموع گفتههاى تورات استفاده مىشود كه مأجوج يا يأجوج و مأجوج، گروه يا گروههاى بزرگى بودند كه در دور دستترين نقطه شمال آسيا زندگى مىكردند، آنان مردمى جنگجو و غارتگر بودند.(1046)
برخى معتقدند: اين دو كلمه عبرى است؛ ولى در اصل از زبان يونانى به عبرى منتقل شده است و در زبان يونانى «گاگ» و «ماگاگ» تلفظ مىشده كه در ساير لغات اروپايى نيز به همين صورت انتقال يافته است.
دلايل فراوانى از تاريخ در دست است كه در منطقه شمال شرقى زمين، در نواحى مغولستان در زمانهاى گذشته گويى چشمه جوشانى از انسان وجود داشته است.
مردم اين منطقه به سرعت زاد و ولد مىكردند و پس از كثرت و فزونى به سمت شرق، يا جنوب سرازير مىشدند و همچون سيل روانى اين سرزمينها را زير پوشش خود قرار مىدادند، و تدريجاً در آنجا ساكن مىگشتند.
براى حركت سيل آساى اين اقوام، دورانهاى مختلفى در تاريخ ذكر شده است. يكى از آنها دوران هجوم اين قبايل وحشى در قرن چهارم ميلادى تحت زمامدارى «آتيلا» بود كه تمدن امپراتورى روم را از ميان بردند.
آخرين دوران هجوم آنها، در قرن دوازدهم ميلادى به سرپرستى چنگيزخان صورت گرفت كه بر ممالك اسلامى و عربى، هجوم آوردند و بسيارى از شهرها از جمله بغداد را ويران كردند.
در عصر كورش نيز هجومى از ناحيه آنها اتفاق افتاد كه در حدود پانصد سال قبل از ميلاد بود؛ ولى در اين تاريخ، حكومت متحد ماد و فارس به وجود آمد و اوضاع تغيير كرد و آسياى غربى از حملات اين قبايل آسوده شد.
به اين ترتيب به نظر مىرسد كه يأجوج و مأجوج از همين قبايل وحشى بودهاند كه مردم قفقاز به هنگام سفر كورش به آن منطقه، تقاضاى جلوگيرى از آنها را كردند و او نيز اقدام به كشيدن سدّ معروف ذوالقرنين نمود.»(1047)
امّا ارتباط اينها با «مهدويت» از رواياتى به دست مىآيد كه از آنها به عنوان يكى از «اشراط الساعة» ياد شده است.(1048)
البته برخى درباره اينكه حقيقت وجودى آنها چگونه است، خواستهاند با استفاده از روايات در انسان بودن آنها ترديد كنند!(1049)
از ديدگاه اينان برخى روايات آنها را از بنى آدم ندانستهاند.(1050)
در رواياتى چند پراكنده شدن يأجوج و مأجوج بر روى زمين، در كنار خروج دجّال و نزول حضرت عيسىعليه السلام ذكر شده است.(1051) بنابراين مىتوان اين احتمال را مطرح كرد كه اين رخداد در عصر ظهور حضرت مهدىعليه السلام و يا در آستانه قيامت رخ خواهد داد.(1052)
همچنين ممكن است گفته شود: مقصود از پراكنده شدن يأجوج و مأجوج، افراد شرور با ويژگى خاصّ نيست؛ بلكه مىتواند اين حقيقت در هر گروهى باشد كه در مقابل حق در آخِرُالزّمان مىايستند و اقدام به شرارت مىكنند.
نيز ] اشراط الساعة.
يمانى ] خروج يمانى