اولين اقدام حضرت مهدىعليه السلام در ابتداى ظهور گرفتن بيعت از ياران خود است. «بيعت» واژه عربى از ريشه (ب ى ع) به معناى خريد و فروش و ايجاب و قبول بيع و در اصطلاح بر هم زدن كف دست راست از طرفين به نشانه ختم معامله و تسليم است و نيز به هر عمل و رفتارى اطلاق مىشود كه شخص به وسيله آن فرمانبردارى خود را از شخص ديگر و سرسپردگى در برابر امر و سلطه او نشان دهد.
شايد اطلاق كلمه «بيعت» به اين معنا، از اين جهت بود كه هر يك از دو طرف، تعهّدى همچون دو معاملهگر در برابر ديگرى مىكردند؛ بيعت كننده حاضر مىشود تا پاى جان و مال و فرزند در راه اطاعتِ او بايستد و بيعتپذير نيز حمايت و دفاع او را بر عهده مىگيرد.
قرائن نشان مىدهد كه بيعت از نوآورىهاى مسلمين نيست؛ بلكه سنتى بوده كه قبل از اسلام در ميان عرب رواج داشت و به همين دليل در آغاز اسلام - كه طائفه «اوس» و «خزرج» درموقع حج از مدينه به مكه آمدند و با پيامبر اسلامصلى الله عليه وآله در عقبه بيعت كردند - برخورد آنها با مسأله بيعت، برخورد با يك امر آشنا بود، بعد از آن نيز پيغمبر گرامى اسلامصلى الله عليه وآله در فرصتهاى مختلف با مسلمانان تجديد بيعت كرد.
پيامبر اسلامصلى الله عليه وآله بيعت زنان را نيز مىپذيرفت، اما نه از طريق دست دادن؛ بلكه دستور مىداد ظرف بزرگى از آب حاضر كنند. سپس آن حضرت دست خود را در يك طرف ظرف فرو مىبرد و زنان بيعتكننده در طرف ديگر.
گفتنى است در مورد پيامبرصلى الله عليه وآله و امامان معصومعليهم السلام - كه از سوى خدا نصب مىشوند - نيازى به بيعت نيست؛ يعنى، اطاعت پيامبرصلى الله عليه وآله و امام معصومعليه السلام منصوب از سوى او، واجب است؛ خواه بر كسانى كه بيعت كرده يا نكرده باشند.
و به تعبير ديگر لازمه مقام نبوّت و امامت، وجوب اطاعت است؛ همانگونه كه قرآن مىفرمايد: «يَا اَيُّها الَّذِينَ آمَنُوا اَطيعُوا اللّهَ وَاَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِى الاَمْرِ مِنْكُمْ».(170) اى كسانى كه ايمان آوردهايد، خدا را اطاعت كنيد و پيامبر و اولياى امر خود را [نيز ]اطاعت كنيد.
حال اين پرسش پيش مىآيد كه اگر چنين است پس چرا پيامبرصلى الله عليه وآله از ياران خود يا تازه مسلمانان، بيعت گرفت كه دو نمونه آن (بيعت رضوان و بيعت با اهل مكه) در قرآن صريحاً آمده است.(171)
پاسخ اينكه بدون شك اين بيعتها يك نوع تأكيد بر وفادارى بوده كه در مواقع خاصى انجام مىگرفته است؛ مخصوصاً براى مقابله با بحرانها و حوادث سخت از آن استفاده مىشده است تا در سايه آن روح تازهاى در كالبد افراد دميده شود. البته همين امر در بيعت با حضرت مهدىعليه السلام خواهد بود كه جنبه تأكيد بر وفادارى دارد. يكى از كارهاى نخست حضرت مهدىعليه السلام هنگام ظهور بيعت با ياران خود است. اين بيعت در مسجد الحرام و بين ركن و مقام صورت مىگيرد.(172) همچنين در روايات فراوانى نقل شده كه اولين بيعت كننده با حضرت مهدىعليه السلام، جبرئيل آن فرشته مقرب الهى است.
امام باقرعليه السلام در ضمن روايتى مىفرمايد: «... پس نخستين كسى كه با او بيعت كند، جبرئيل است. سپس آن 313 نفر [بيعت مىكنند]...».(173) پس از اين بيعت ويژه، حضرت مهدىعليه السلام با ديگر ياران خود بيعت خواهد نمود.