با توجه به ويژگىهاى ياد شده، مىتوان سيماى زندگى در آخِرُالزّمان را اينگونه ترسيم كرد:
عوامل فراوانى روزبهروز حقيقت تابناك دين را در هالهاى از ابهام فرو مىبرند. از اين رو همواره دين رو به كمرنگ شدن در جوامع مىرود و خرافات و انحرافات فراوانى، گريبانگير آن مىشود؛ به صورتى كه وقتى حضرت مهدىعليه السلام قيام نمود، غبار از چهره دين بر مىگيرد. همگى گمان مىكنند اين دين جديدى است كه آن حضرت ارائه مىفرمايد.
اميرمؤمنان علىعليه السلام اين حقيقت را اينگونه بيان فرموده است: «اَيُّها النَّاسُ! سَيَأتِي عَلَيْكُم زَمانٌ يُكْفَأُ فِيهِ الاِسْلامُ كَما يُكْفَأُ الاِناءُ بِمَا فِيهِ»(14)؛ «اى مردم! به زودى زمانى بر شما خواهد رسيد كه اسلام چونان ظرف واژگون شده، آنچه در آن است ريخته مىشود».
رسول گرامى اسلامصلى الله عليه وآله نيز مىفرمايد: «سَيَأتِي عَلَى اُمَّتي زَمانٌ لايَبقَى مِنَ القُرآنِ اِلاَّ رَسْمُهُ وَمِنَ الاِسْلامِ اِلاَّ اِسْمُهُ... مَساجِدُهُمْ عَامِرَةٌ وَهِىَ خَرابٌ مِنَ الهُدَى...»؛(15) «بر امت من زمانى پيش مىآيد كه از قرآن جز نقش آن و از اسلام جز نامآن باقى نماند [به ظاهر] مسلمان ناميده مىشوند؛ در حالى كه بيش از همه مردمان از آن دورند! مساجدشان آباد است؛ ولى از هدايت خالى است.»
اگرچه امتحانات خداوند براى زن و مرد يكسان است؛ ولى پارهاى از روايات درباره مردان نقل شده است؛
چنان كه امام صادقعليه السلام فرمود: «...وَرَأَيتَ الرَّجُلَ اِذَا مَرَّ بِهِ يَوْمٌ وَلَمْ يَكْسِبْ فِيهِ الذَّنبَ العَظِيمَ مِنْ فُجُورٍ اَوْ بَخْسِ مِكْيالٍ اَوْ مِيزانٍ اَوْ غِشيَانِ حَرامٍ اَوْ شُرْبِ مُسْكِرٍ كَئيباً حَزِيناً يَحْسَبُ اَنَّ ذَلِكَ اليومَ عَلَيهِ وَضِيعَةٌ مِنْ عُمُرِهِ...»؛(16) «مردى را مىبينى هنگامى كه يك روز بر او گذشته و گناه بزرگى انجام نداده است - از قبيل فحشا، كم فروشى، كلاهبردارى و يا شرب خمر - بسيار غمگين و اندوهگين مىشود.»
رسول گرامى اسلامصلى الله عليه وآله در وصف برخى از زنان آخِرُالزّمان چنين مىفرمايد: «كَيْفَ بِكُمْ اِذا فَسَدَ نِساؤُكُم وَفَسَقَ شُبَّانُكُم وَلَمْ تَأمُروُا بِالْمَعْرُوفِ وَلَمْ تَنْهَوا عَنِ المُنْكَرِ. قِيلَ لَهُ وَيَكُونُ ذَلِكَ يَا رسولَاللّه؟ قالَ: نَعَمْوَشَرٌّ مِنْذَلك...»؛(17) «چگونه مىشود حال شما هنگامى كه زنان شما فاسد شوند و جوانانتان فاسق و شما نه امر به معروف مىكنيد و نه نهى از منكر!» به پيامبر اكرمصلى الله عليه وآله گفته شد: آيا اين چنين خواهد شد؟! آن حضرت فرمود: «بله و بدتر از آن [نيز خواهد شد]».
امام علىعليه السلام نيز مىفرمايد: «يَظْهَرُ فِى آخِرِالزَّمانِ وَاقتِرَابِ السَّاعَةِ وَهُوَ شَرُّ الاَزمِنَةِ نِسْوَةٌ كَاشِفاتٌ عَارِياتٌ مُتَبَرِّجاتٌ مِنَ الدِّينِ دَاخِلاتٌ فِى الفِتَنِ مَائِلاتٌ اِلَى الشَّهَواتِمُسرِعاتٌاِلَىاللَّذَّاتِ مُستَحِلّاتٌ لِلْمُحَرَّمَاتِ فِى جَهَنَّمَ خَالِداتٌ»؛(18) «در آخِرُالزّمان و نزديك شدن قيامت - كه بدترين زمانها است - زنانى ظاهر مىشوند كه برهنه و لخت هستند! زينتهاى خود را آشكار مىسازند، به فتنهها داخل مىشوند و به سوى شهوتها مىگرايند! به سوى لذتها مىشتابند، حرامهاى الهى را حلال مىشمارند و در جهنم جاودانه خواهند بود».