ابن مسعود، أبوالفضائل

جلد: 4

نويسنده: ناهيد ظفري

شماره مقاله:1766

اِبْن ِ مَسعود، ابوالفضائل حسام الدين احمد بن على ، مصنف كتاب مراح الارواح در علم صرف . از زندگى وي اطلاعى در دست نيست . سيوطى (1/347) نيز صريحاً به اين امر اشاره كرده است . ولى به قرينة شروحى كه بر كتاب وي نوشته اند، مى توان حدس زد كه او در سدة 7ق مى زيسته و نظر مدرس (8/205) كه او را از علماي قرن 8 يا اوايل قرن 9ق دانسته اند، نادرست است . ابن مسعود شهرت خود را مديون تنها اثر موجودش كتاب مراح الارواح است كه مورد توجه و اقبال بوده و به صورت كتاب درسى درآمده است . طاش كوپري زاده كه خود مختصر كتاب مراح را به عنوان يك متن آموزشى فراگرفته ( الشقائق ، 553) آن را براي آغاز كار مبتديان در علم صرف ، مفيد وصف كرده است (همو، مفتاح ، 1/120). اين اثر بارها در ايران ، تركيه و لبنان به صورت مستقل يا همراه برخى شروح آن به چاپ رسيده است . براي نمونه مى توان به چاپ استانبول در 1404ق /1984م اشاره كرد. از ديگر چاپهاي كتاب مى توان از چاپ بولاق (1244، 1282ق )، هند (1267ق ) و تهران (1274، 1280ق ) نام برد.

مشهورترين شروحى كه بر اين اثر نگاشته شده ، عبارت است از:

1. مَلاح ُ الاَرواح ، از بدرالدين عينى ؛

2. فتح الفتاح فى شرح المراح ، از تاج الدين عبدالوهاب بن ابراهيم شافعى (د 655ق )؛

3. شرح شمس الدين احمد مشهور به «ديكقوز»؛

4. الافتتاح ، از حسن پاشا (براي ديگر شروح ، نك: حاجى خليفه ، 2/1651؛ طاش كوپري زاده ، الشقائق النعمانية، 32، 211، 213؛ .(GAL,S,II/14

مآخذ

حاجى خليفه ، كشف ؛ زركلى ، اعلام ؛ سيوطى ، بغيةالوعاة، به كوشش محمد ابوالفضل ابراهيم ، قاهره ، 1384ق /1964م ؛ طاش كوپري زاده ، احمد، الشقائق النعمانية، به كوشش احمد صبحى فرات ، استانبول ، 1405ق /1985م ؛ همو، مفتاح السعادة، حيدرآباد دكن ، 1328ق ؛ مدرس ، محمد على ، ريحانة الادب ، تبريز، 1346ش ؛ نيز: GAL,S.

ناهيد ظفري