مردان علم در میدان عمل

نعمت الله حسینی

جلد 7 -صفحه : 362/ 211
نمايش فراداده

من اگر بگويم ذهن نيرومند و عقل بزرگ و ديد نافذى كه خدا به سيد جمال الدين داده است ، پس از پيامبران در بالاترين مرتبه جاى دارد مبالغه نكرده ام .

و نيز شيخ محمد عبده مى گويد:

در همان حال كه مردم در غفلت و محروميت و بدبختى بسر مى بردند، مردى غريب وارد مصر شد، مردى آگاه و با خبر از دين ، آشنا به احوال ملتها، مردى پر دل اطلاع و داراى فرهنگى وسيع كه معروف شده بود به (سيد جمال الدين افغانى ) او شروع كرد به تدريس برخى از علوم عقلى و فلسفه ...طلاب درس او را مى نوشتند و معارف و علومى را كه از او مى آموختند در ايام تعطيل به شهر و آباديهاى خويش مى بردند و مى پراكندند، بدين گونه بود كه شعور خفته اجتماع بيدار شد، و عقول مردم از خواب درآمد و پرده غفلت و بى خبرى رو به پاره شدن گذاشت .

ذكاء الملك نويسنده كتاب سير حكمت در اروپا درباره سيد و ديدار خود با او چنين مى گويد: او را دريائى از علم و فضل ديدم ... عالمى مانند سيد، قبل از ديدار آن و بعد از آن نديدم (248)