لطفا منتظر باشید ...
ضعف به اعتبار فقدان سند :
1- معلق، 2- مرسل، 3- معضل، 4- منقطع، 5-مدلس، 6- مرسل خفى.ضعف به اعتبار مشكل راوى :
1- در حوزه عدالت، جهالت، 2- در حوزه ضبط و وهم.در حالى كه در مقدمه ابن صلاح، اين روش نيست. ابن صلاح از صحيح و حسن شروع مى كند، پس از آن بحث درباره متصل، موقوف و مرسل و پس از چند نوع، بحث معلق و مقطوع را مطرح مى كند؛ ولى در كتاب ابن حجر، ضعف سند در يك جا متمركز است.ابن حجر وقتى يك قسم را تعريف مى كند، بيان مى كند كه با اين تعريف، اين انواع حديث از تعريف خارج مى شوند. مثلاً در صفحه 2 چنين آمده است :...و المسند فى قول أهل الحديث : هذا حديث مسند هو مرفوع صحابى بسند ظاهر الاتصال. فقولى : «مرفوع»، «كالجنس»، و قولى : «صحابى» كالفصل يخرج به مارفعه التابعى، فإنّه مرسل، أو مَن دونه فإنّه معضل، أو معلّق، و قول: «ظاهره الاتصال» يخرج به ما ظاهره الانقطاع، و يدخل ما فيه الاحتمال و ما يوجد فيه حقيقة الاتصال من باب الأولى. و يفهم من التقييد بالظهور إنّ الانقطاع الخفى كمعنعنة المدلس، و المعاصر الذى لم يثبت لقبه، لايخرج الحديث عن كونه مسند الإطباق الأئمة الذين خرّجوا المسانيد على ذلك ... .پس از ابن حجر، كتاب نخبة الفكر و شرح آن به طور بى سابقه اى مورد استقبال دانشمندان قرار گرفت و در مدت كوتاهى بيش از پنجاه كتاب در طول آن تأليف شد.36 . جواهر الاصول فى علم حديث الرسول، الامام العلامة ابو الفيض محمّد بن على الفارسى (م 873ق)، شرح و ترجمه اعلام و تعليق : الشيخ صلاح محمّد محمّد عُوَيْضَة، بيروت: دارالكتب العلمية، چاپ اول، 1413 ق / 1992 م.ماهية علم الحديث، الحاجة إلى هذا العلم، موضوعه، فى المتن و أقسامه و أنواعه (الصحيح و الحسن و الضعيف) و أنواعها، فى السند، تحمل الحديث و طرق نقله و ضبطه و ما يتعلق به، في أسماء الرجال و طبقات العلماء و ما يتعلق بذلك، فى معرفة صدق المحدث و إتقانه رئوس مطالب كتاب است.37 . رسالتان فى مصطلح الحديث،
1 . رسالة فى اصول الحديث، الشريف الجرجانى، على بن محمّد على الحسينى معروف به السيد الشريف السيد السند (740 ـ 816 ق)، 2- كتاب المختصر فى علم الأثر، محى الدين أبو عبداللّه الكافيجى الحنفى، محمّد بن سليمان بن سعد (او سعيد) بن سعود الرومى البرعمى (788 ـ 879 ق)، تحقيق : الدكتور على زوين، دار الرشيد ـ دار الرياض، چاپ اول، 1407 ق / 1987م.محقق در مورد كتاب اول مى گويد :... و الظاهر إنّها حاشية على خلاصة الطيبى فى علوم الحديث أو إنّها تلخيص لمختصره مع إضافات و تعليقات ... .مؤلف كتاب اول در مقدمه مى گويد :... هذا المختصر جامع المعرفة علم الحديث مرتّب على مقدمة و مقاصد....
المقدمة فى بيان أصول و اصطلاحاته :
المقاصد :
الباب الاوّل. و فى أقسام الحديث و أنواعه (صحيح، حسن و ضعيف)، الباب الثانى. فى الجرح و التعديل (العدالة و الضبط، الجرح)، الباب الثالث. فى تحمل الحديث، الباب الرابع. فى اسماء الرجال.كتاب دوم شامل :
الباب الاوّل. فى مصطلحات المحدثين، الباب الثانى فى المسائل، خاتم الكتاب. فى آداب الشيخ و الطالب.38 . فتح المغيث شرح الفية الحديث، الامام شمس الدين محمّد بن عبدالرحمن بن محمّدالسخاوى (م 902 ق)، تحقيق و تعليق : شيخ صلاح محمّد محمّد عويضة، بيروت: دارالكتب العلمية، 1417 ق / 1996 م.كتاب، شرح الفيه عراقى در حديث است. معمولاً 7 الى 10 بيت را ذكر مى كند و آن گاه، به شرح مبسوط آن مى پردازد.39 . بلغة الحثيث الى علم الحديث، الإمام العلامة جمال الدين أبو المحاسن يوسف بن حسن بن احمد بن حسن بن عبدالهادى المقدسى الحنبلى المعروف بابن المَبْرِد (840 ـ 909 ق)، تحقيق : صلاح بن عايض الشلاحى، بيروت: دار ابن حزم، چاپ اول، 1416 ق / 1995 م.كتابى مختصر در زمينه مصطلح الحديث است، كه در قطع كوچك در 60 صفحه با مقدمه اى درباره مؤلف نگاشته شده است.40 . حاشية على شرح نخبة الفكر (نزهة النظر)، تأليف : كمال الدين محمّد بن ابى شريف المقدسى (م 906ق)، تحقيق : دكتر ابراهيم بن ناصر الناصر، رياض: دارالوطن للنشر، 1999 م.مؤلف، شاگرد ابن حجر است. وى در كتاب، پس از ترجمه مختصر صاحب شرح، اصل شرح را آغاز مى كند، كه متن نزهة النظر در وسط و پاورقى هاى محقق در رديف سوم آمده است. اين كتاب، شرح مختصرى از نزهة النظر است.[1] . دراية الحديث ، كاظم مدير شانه چى ، ص 5 .[2] . همان ، ص 3 .[3] . منهج النقد فى علوم الحديث ، ص . 60
[4] . جا دارد كه در اينجا از راهنمايى ها و همكارى هاى بى شائبه آقاى دكتر معارف در نگارش اين مقاله تشكر و سپاسگزارى نمايم .[5] . منهج النقد فى علوم الحديث ، ص 36 .[6] . منهج النقد فى علوم الحديث ، دكتر نور الدين عتر، ص 57 .
