ديگري تعصبات و پاي بندي به سنتهاي پيشينيان و نياکان و ارزشهاي غلطي بود که در ميان جوامع مختلف، رواج داشت. (1) همچنين حفظ منابع اقتصادي و موقعيتهاي اجتماعي، انگيزه نيرومندي براي ثروتمندان وحکمرانان ودانشمندان بود، (2)و از سوي ديگر، جهل  و ناآگاهي توده هاي مردم ، عامل بزرگي براي فريب خوردن از سردمداران کفر، و پيروي از بزرگان و اگثريت جامعه بود و موجب اين مي شد که به اوهام و پندارهاي خودشان دل، خوش کنند و از يامان به آييني که جز افراد معدودي آنرا نپذيرفته بودند سرباز زنند آن هم افرادي که غالبا از موقعيت اجتماعي چشمگيري بهره مند نبودند و از طرف بزرگان قوم و اکثريت جامعه طرد مي شدند. ضمنا فشار قشر حاکم و زور گويان رانبايد از نظر دور داشت. (3)

شيوه هاي برخورد با انبياء

مخالفان انبياء براي جلوگيري از پيشرفتکار ايشان با شيوه هاي گوناگون به مبارزه مي پرداختند:

الف. تحقير واستهزاء نخست گروهي مي کوشيدند که شخصيت پيام آوران الهي را بوسيله تحقير و استهزاء و توهين ومسخره کردن بکوبند (4) تا توده هاي مردم نسبت به ايشان بي اعتناء شوند.

ب. افتراء و نسبتهاي ناروا سپس دست به دروغ و افتراء مي زدند ونسبتهاي ناروا به ايشان مي دادند و از جمله آنانرا«سفيه»و«مجنون» مي خواندند (5) و هنگامي که معجزه اي را اظهار مي کردند تهمت سحر و افسون به ايشان مي زدند (6)چنانکه پيامهاي الهي را «اساطير»

1.ر.ک:سوره بقره -آيه 170و سوره مائده –آيه104 سوره اعراف-آيه28،و سوره يونس –آيه78 ، سوره انبياء –آيه53، سوره شعرا – 74، لقمان-21،زخرف-

22-23.
2.ر.ک:سوره هود آيات

84-86، سوره قصص-آيه

76-79، سوره توبه–آيه34.
3.ر.ک:سوره  ابراهيم-آيه21،سوره فاطر-آيه47،هود-27،شعرا-111.
4.ر.ک:سوره حجر-آيه11،سوره يس-آيه30،هود-27،زخرف-آيه 7،وسوره مطففين –آيه

29-

32-.
5.ر.ک:سوره اعراف-آيه 66،و سوره بقره-آيه13، و سوره مومنون-آيه25.
6.ر.ک:سوره الذاريات-آيه،

52-53،39،ا نبياء-آيه3،قمر-2.