فرهنگ نامه مهدویت

خدامراد سلیمیان‏

نسخه متنی -صفحه : 201/ 114
نمايش فراداده

« ص »

صاحب الامر

يكى از لقب‏هاى حضرت مهدى‏عليه السلام «صاحب الامر» است. امام صادق‏عليه السلام درباره اتفاقات هنگام ظهور مى‏فرمايد: «... يَومَئذٍ مَنْ كانَ بِالمَدينةِ مِنْ وُلدِ عَلىٍ‏عليه السلام اِلَى مَكَّةَ فَيَلحَقُونَ بِصاحِبِ الاَمرِ وَيُقْبِلُ صاحبُ الاَمرِ نَحوَ العِراقِ...»(611)؛ «... در اين زمان هر كس از فرزندان على‏عليه السلام كه در مدينه است، به مكه مى‏گريزد و به صاحب امر مى‏پيوندد و صاحب امر به سوى عراق روى مى‏آورد...».

اگرچه بقيه ائمه‏عليهم السلام نيز صاحب امر امامت بوده‏اند؛ ولى به خاطر عظمت امر امامت وقيام‏آن حضرت، اين لقب درباره حضرت مهدى‏عليه السلام متداول‏تر است.

ريّان بن صلت گويد: «به امام رضاعليه السلام گفتم: آياشماصاحب‏الامر هستيد؟ فرمود:

«اَنَا صاحِبُ هذَا الأمْرِ وَلكِنّي لَسْتُ بِالَّذي اَمْلَأَها عَدْلاً كَما مُلِئَتْ جَوراً، وَكَيْفَ اَكُونُ ذلِكَ عَلى‏ ما تَرى‏ مِنْ ضَعْفِ بَدَني، وَاِنَّ القائِمَ هُوَ الَّذي اِذا خَرَجَ كانَ في سِنِّ الشُّيُوخِ وَمَنْظَرِ الشَّبابِ...»(612)؛ «من صاحب الامر هستم، امّا آن كسى كه زمين را از عدل آكنده سازد، همچنان كه پر از جور شده باشد و چگونه او باشم در حالى كه ضعف بدن مرا مى‏بينى، و قائم كسى است كه در سن پيران و منظر جوانان قيام كند...».

البته آنچه بيشتر در روايات آمده «صاحبُ هذا الامر» است؛ ولى رفته رفته اين تركيب در زبان مردم به «صاحب الامر» تبديل شده و به عنوان يكى از القاب آن حضرت قرار گرفته است.

صاحب الدار

در برخى از روايات از «صاحب الدار» به عنوان لقب حضرت مهدى‏عليه السلام ياد شده است. مقصود از «دار» (خانه) خانه پدرى و جد آن حضرت است كه در آنجا غايب شده است. از آنجايى كه ذكر نام آن حضرت در آن روزگار جايز نبود، از انواع كنايه‏ها استفاده مى‏كردند كه از جمله آنها «صاحب الدار» است.

از اسحاق بن يعقوب نقل شده است: از محمدبن عثمان عمرى خواستم تا نامه‏اى كه در آن پرسش‏هاى سختى را مطرح كرده بودم، به حضرت مهدى‏عليه السلام برساند. پس توقيعى به خط مولايمان «صاحب الدار» صادر شد...».(613)

ممكن‏است‏اين‏لقب مانندبرخى‏ديگر از القاب آن حضرت، در موارد تقيّه و ترس از دشمنان به كار مى‏رفته است.