«تناثر» به معناى پراكنده شدن و از بين رفتن و «نجوم» به معناى ستارگان است. در سال پايانى غيبت صغرى و آغاز غيب كبرى، ستارگان فروزان بسيارى در آسمان علم و دانش و تقوا، افول كرده، چهره در نقاب خاك بردند.
مرحوم كلينى صاحب كتاب شريف الكافى(238)، على بن بابويه قمى و سمرى آخرين سفير حضرت حجّتعليه السلام از جمله كسانى هستند كه در سال 329 ه دار فانى را وداع گفتند.(239) اين سال، به جهت كثرت در گذشت دانشمندان شيعى، به «سنه تناثر النجوم» شهرت يافت.
نيز ] على بن محمد سمرى
«توقيع» به معناى امضا كردن نامه و فرمان و نشان كردن برنامه و منشور است. همچنين پاسخهايى است كه بزرگان و دولتمردان، زير سؤالها و درخواستهاى كتبى كه از ايشان مىشود، مىنويسند.(240)
«توقيع نويسى» از زمانهاى دور، بين حاكمان و فرمانروايان رواج داشته، و موارد فراوانى از توقيعات آنها در متون تاريخى ثبت و ضبط شده است.
در كتابهاى روايى، فقهى و تاريخى شيعه نيز، توقيع به قسمتى از نوشتههاى ائمه اطهارعليهم السلام اطلاق شده است. البته عمده آنها - چه از لحاظ مقدار و حجم و چه از نظر تعداد - توقيعاتى است كه از سوى قلب عالم امكان، حضرت صاحب الزّمانعليه السلام صادر گرديده است.
امروزه نيز وقتى سخن از «توقيع» به ميان مىآيد، ذهن به توقيعات حضرت مهدىعليه السلام منصرف مىگردد؛ اگرچه از ديگر امامانعليهم السلام نيز نوشتههايى تحت عنوان «توقيع» صادر شده است.