تفسیر نمونه

ناصر مکارم شیرازی

جلد 9 -صفحه : 440/ 342
نمايش فراداده

و قدرت فوق العاده جسمانى نظر افكندم و خوشحال شدم، با خود گفتم كسى كه اينهمه يار و ياور نيرومند دارد چه غمى از حوادث سخت خواهد داشت آن روز بر شما تكيه كردم و به بازوان شما دل بستم، اكنون در چنگال شما گرفتارم و از شما به شما پناه مى‏برم، و به من پناه نمى‏دهيد، خدا شما را بر من مسلط ساخت تا اين درس را بياموزم كه به غير او- حتى به برادران- تكيه نكنم." به هر حال قرآن مى‏گويد:" هنگامى كه يوسف را با خود بردند و به اتفاق آراء تصميم گرفتند كه او را در مخفى گاه چاه بيفكنند، آنچه از ظلم و ستم ممكن بود براى اين كار بر او روا داشتند" (فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَ أَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيابَتِ الْجُبِّ) «1».

جمله" اجمعوا" نشان مى‏دهد كه همه برادران در اين برنامه اتفاق نظر داشتند هر چند در كشتن او راى آنها متفق نبود.

اصولا" اجمعوا" از ماده جمع به معنى گردآورى كردن است و در اين موارد اشاره به جمع كردن آراء و افكار مى‏باشد.

سپس اضافه مى‏كند: در اين هنگام ما به يوسف، وحى فرستاديم، و دلداريش داديم و گفتيم غم مخور،" روزى فرا مى‏رسد كه آنها را از همه اين نقشه‏هاى شوم آگاه خواهى ساخت، در حالى كه آنها تو را نمى‏شناسند" (وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هذا وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ).

همان روزى كه تو بر اريكه قدرت تكيه زده‏اى، و برادران دست نياز به سوى تو دراز مى‏كنند، و همچون تشنه كامانى كه به سراغ يك چشمه گوارا در بيابان‏

(1) در عبارت فوق جواب" لما" محذوف شده است، و تقدير چنين است" فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَ أَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيابَتِ الْجُبِّ عظمت فتنتهم" (تفسير قرطبى) و اين حذف شايد به خاطر آن باشد كه عظمت اين حادثه دردناك ايجاب مى‏كرده كه گوينده از آن ساكت بماند اين خود فنى از فنون بلاغت است (تفسير الميزان).