و بنابر اصطلاح قوم بايد بعد زمين را در جهت شمال جنوب عرض خواند و در جهت مشرق مغرب طول . و به دائره استواء عرض بر دو جزء منقسم شود يكى را عرض شمالى گوئيم و ديگرى را عرض جنوبى .
و هر كدام از اين دو نوع عرض از استواء ممتد مى شود تا به يكى از دو قطب و از صفر درجه مى رسد به نود درجه . و حال اگر بگوييم كه عرض فلان بلد فلان قدر درجه و دقيقه است مثلا عرض طهران سى و پنج درجه و چهل دقيقه شمالى است نمى توان محل حقيقى آن را بر صفحه زمين درست بدست آورد چون كه نمى دانيم در كدام منطقه واقع است از محيط دائره كه به عرض سى و پنج درجه و چهل دقيقه شمالى فرض نمائيم پس لازم شد كه مواضع بلاد را نيز نسبت دهند به دائره عظيمه ديگر كه قائم باشد بر دائره استواء . و اختيار نمودند يكى از دوائر بيشمار نصف النهار را كه كره زمين را در جهت شمال جنوب قطع مى كند و چنين دائره را نصف النهار اصلى و نصف النهار اول و مبدء گويند . و به چنين دائره نسبت مى دهند مواضع بلاد مختلفه را .
مثلا گوييم : طهران فلان قدر درجه سمت مشرق يا سمت مغرب نصف النهار اصلى واقع شده است حال مشخص نموديم كه طهران در سى و پنج درجه و چهل دقيقه عرض شمالى واقع است پس اگر علاوه بر آن بگوييم كه مثلا چهل و هشت درجه بسمت مشرق نصف النهار اصلى واقع است موضع حقيقى آن خوب بر صفحه زمين معلوم مى شود .
دائره نصف النهار اصلى طول را بر دو جزء منقسم كند : يكى را طول شرقى گوييم و ديگر را طول غربى . و عوض آن كه بگوييم طهران فلان قدر درجه به سمت مشرق يا به سمت مغرب نصف النهار اول واقع است چنين گوييم كه :
فلان درجه طول شرقى يا غربى اوست . و هر كدام از دو طول شرقى يا غربى ابتداء از نصف النهار اصلى تا صد و هشتاد درجه ممتد مى شود . و چون وسعت و طول جميع دوائر نصف النهار متساوى است و از هيچ بابت اختلافى ندارد سببى موجود نيست كه در اختيار نصف النهار اصلى بعضى از آنها را بر بعضى ديگر ترجيح