حماسه حسینی جلد 2

اين موضوع اهميت داده است . البته اين امر ، يك بحث تاريخي لازم دارد تا روشن شود كه چطور شد در طول تاريخ اين موضوع به اين عظمت و اهميت ، در دنياي اسلام هضم و تحليل رفت و روز بروز كوچكتر شد .

و بايد انصاف داد كه از نظر علمي يعني از نظر بحث در كتابها ، سني ها در اين مبحث بيش از ما شيعه ها بحث كرده اند . اگر كتابهاي فقهي شيعه از " كتاب الصلوه " گرفته تا " كتاب الديات " را در مقابل فقه اهل تسنن قرار دهيم مي بينيم در تمام ابواب ، فقه شيعه در مجموع دقيقتر ، مشروحتر ، مفصلتر ، متين تر و مستدل تر است ، و من مي توانم اين مطلب را ثابت كنم . ولي متاسفانه در كتب فقهي ما در ميان همه ابواب ، باب امر به معروف و نهي از منكر خيلي كوچك شده است .

البته در ميان سني ها هم عملا كوچك شد . معتزله كه يكي از فرقه هاي متكلمين اهل تسنن هستند ، امر به معروف و نهي از منكر را از اصول دين مي دانند نه از فروع دين . شيعه مي گويد اصول دين پنج تا و فروع دين ده تا يا هشت تا استو در ميان اصول دهگانه ، امر به معروف و نهي از منكر را ذكر مي كند ، ولي معتزله به پنج اصل در دين قائل هستند كه يكي از آنها امر به معروف و نهي از منكر است . اما خود اينها تدريجا در كتابهاي خود از اين بحث پرهيز كرده و آن را كوچك كردند.

مورخين اجتماعي مي گويند علتش برخوردي بود كه بحث در اين موضوع با سياستهاي وقت داشت . چون اين بحث به اصطلاح به قباي خلفاي وقت بر مي خورد و آنها مزاحمت ايجاد مي كردند ، معتزله مجبور بودند كه آن را در كتابهاي خود نياورند و يا كم بياورند ، با اينكه اصلي از اصول دينشان شمرده مي شد . انصافا در ميان ما شيعيان نيز اين مطلب خيلي كوچك شده است تا آنجا كه چند قرن است كه درباره امر به معروف و نهي از منكر در رساله هاي عمليه مطلبي نمي نويسند . تا آنجا كه من ديده ام ،در ميان رساله هاي علميه ، آخرين كتابي كه اين موضوع را مطرح كرده " جامع عباسي " شيخ بهائي است كه تقريبا مربوط به سه و نيم قرن پيش است . ديگر بعد از آن ، اين موضوع حتي از رساله هاي عمليه هم به طور كلي حذف شده است .

در صورتي كه امر به معروف و نهي از منكر مثل نماز و روزه است . نبايد دفن شود . اين كه مسئله عبيد و اماء نيست كه بگوئيم امروز برده اي در دنيا نيست كه بخواهيم روي آن بحث كنيم و درست هم هست . زماني كه برده وجود داشته باشد، بحث درباره احكامي كه در اسلام به نفع بردگان وجود دارد خوب است . وقتي برده اي نيست ، ديگر بحث درباره آن به طور كلي غلط و بي فايده ا ست . ولي امر به معروف و نهي از منكر موضوعي نيست كه از بين برود .

هميشه وجود دارد و بايد در راس مسائل قرار گيرد . هميشه بايد مطرح شود تا آن را فراموش نكنيم . بعضي از مستشرقين اروپايي نسبت به اسلام ادعايي دارند ( يا بگويم افترايي وارد مي كنند ) و در بسياري از كتابهاي خود تكرار مي كنند .

آنها اسلام را متهم مي كنند كه دين قضا و قدري است ، ديني است كه براي بشر هيچگونه نقش فعال و مسئوليتي قائل نيست ، تعليم مي دهد كه بايد وظايف بشر را به خدا واگذار كرد ، تو بايد همينطور منتظر باشي ببيني خدا چه مي كند . ادعا مي كنند كه اسلام براي بشر آزادي و اختيار قائل نيست ، هر چه هست خدا و اراده اوست ، اساسا انسان در اين زمينه كاره اي نيست ، بنابراين مسئوليت و تعهدي هم ندارد . اين ، افتراي محض است . اتفاقا قرآن يهوديها را به همين جرم محكوم مي كند .

وقتي موسي به آنها گفت : يا قوم ادخلوا الارض المقدسه التي كتب الله لكم ( 1 ) به موسي گفتند : اذهب انت و ربك فقاتلا انا ههنا قاعدون ، ( 2 ) موسي ! ما بر جاي خود نشسته ايم ، تو و خدا برويد بجنگيد و دشمن را از سرزمين ما خارج كنيد ،بعد ما وارد مي شويم ! در جنگ بدر وقتي پيغمبر اكرم با اصحاب خود مشورت مي كرد ، فرمود شما چه نظري داريد ؟ حال كه كاروان فرار كرده است آيا به استقبال دشمن برويم يا به مدينه برگرديم ؟ هر كس اظهار نظري كرد ، ابوذر غفاري يا مقداد كندي ، يكي از اين دو بزرگوار گفت : يا رسول الله ! ما كه مثل بني اسرائيل نمي گوئيم : اذهب انت و ربك فقاتلا انا ههنا قاعدون ، تو و خدا برويد انجام بدهيد ، ما وظيفه اي نداريم . ما مي گوئيم هر چه تو فرمان بدهي همان است ،اگر بگويي خودتان را به دريا بريزيد ، مي ريزيم ، بگويي آتش بزنيد ، مي زنيم . به علاوه اين قرآن است كه در موضوع آزادي انسان و مسئوليت و تعهد شخصي او در برابر خود و تكليفش فرياد مي زند :

1 - سوره مائده ، آيه 21 : [ اي قوم من به سرزمين مقدسي كه خدا برايتان نوشته داخل شويد . ]

2 - سوره مائده ، آيه . 24