23 ربيعالثانى 289 هجرى معتضد بالله شانزدهمين خليفه عباسى مرد وى خلافت بنىعباس را تجديد كرد و به اين جهت به او لقب »سفّاح ثانى« دادند؛ زيرا اولين خليفه عباسى عبدالله بن سفاح بود تاريخ ابنخلدون، ج 3، ص 353
خلافت مقتدر بالله
روز يكشنبه سيزدهم ذيقعده سال 295 هجرى جعفر بن احمد معروف به مقتدر بالله به خلافت رسيد وى كه در آن هنگام سيزده ساله بود به خاطر كمى سن بر اوضاع و امور مملكت مسلط نبود و امور دولت به دست وزرا بود و آزادى شيعيان بستگى به وزرا داشت مقتدر بالله، حسين بن روح نوبختى را كه سومين نائب خاص امام زمان عجل الله تعالى فرجه بود تا سال 317 زندانى كرد مقتدر قريب 24 سال خلافت كرد و در روز چهارشنبه 27 شوال سال 320 هجرى در بغداد درگذشت و هنگام وفات 38 ساله بود مروج الذهب، ج 4، ص 202 تاريخ ابنخلدون، ج 3، ص 357
آخر
نيابت حسين بن روح نوبختى
در آخر جمادىالاول سال 305 هجرى حسين بن روح نوبختى نيابت خاص امام زمانعج را به عهده گرفت محمد بن عثمان، دو سال قبل از رحلت خود به دستور حضرت ولى عصرع وجوهات را به حسين بن روح ارجاع داد وى كه سومين نائب خاص امام زمانع است از خاندان نوبخت بود مقتدر خليفه عباسى، در سال 312 هجرى او را زندانى و در سال 317 آزاد كرد مدت نيابت وى 21 سال به طول انجاميد و در سال 326 هجرى وفات يافت زندگانى نواب خاص، ص 235 و 247
حمله قرامطه به مكه مكرمه
چهاردهم ذيحجه سال 317، قرامطه به سركردگى ابوطاهر قرمطى وارد مكه شدند و مسلمانان را در مسجدالحرام به قتل رساندند و كشته شدگان را در چاه زمزم ريختندسپس پرده كعبه، اموال حاجيان و خانههاى مكه را غارت كردند و درِ كعبه، حجرالاسود و حجر اسماعيل را كندند و با خود به »هَجْر« بردند بيست سال حجرالاسود در نزد آنان بود تا در سال 339 به مكه برگردانيده شد تاريخ ابنخلدون، ج 3، ص 378
خلافت القاهر بالله
دوشنبه 28 شوال سال 320 هجرى محمد بن معتضد معروف به القاهر بالله به خلافت رسيد قاهر، اخلاق ثابتى نداشت و هميشه نيزه بزرگى همراه داشت و هر كس را مىخواست بكشد با آن نيزه مىكشت او به علت اخلاق بسيار بد، حكومتش دوام نياورد و در روز پنجم جمادىالاول سال 322 هجرى چشمانش را ميل كشيدند و كشتند خلافت وى يك سال و شش ماه و شش روز بود مروج الذهب، ج 4، ص 221 ترجمه مروج ص 695 تاريخ ابنخلدون، ج 3، ص 389 زندگانى امام عصرعج، ص 49
حكومت الراضى بالله
محمد بن مقتدر معروف به الراضى بالله در روز پنجشنبه ششم جمادىالاول سال 322 هجرى به خلافت رسيد راضى مردى خردمند، شاعر و فصيح بود و در فلسفه و مباحث مذهبى اطلاعات عميقى داشت وى محمد بن على شلمغانى را كه يكى از مدّعيان دروغين نيابت امام زمان عجل الله تعالى فرجه بود، به دار آويخت كنيه راضى »ابوالعباس« بود و تا دهم ربيعالاول سال 329 حكومت كرد و سرانجام