نظريه دوم
در مقابل نظريه يكم است كه ميگويد : هيچ يك از تمدنها تحت تأثير ديگرى قرار نگرفته ،و در جوامع مختلف و در دورانهايى كه با يكديگر فاصله داشته اند ، به وجود آمده اند ، مخصوصا با نظر به نبودن [ 246 ]
وسائل نقليه در ما قبل تمدن كنونى و اختلاف نمودها و فعاليت هائى كه با يكديگر دارند .