مسئله يكم
جمله اى را كه امير المؤمنين عليه السّلام در اين خطبه درباره اختلاف انسانها در قسمت معاش فرموده است مفاد آن آيه است كه ميگويد :
نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعيشَتَهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا 1 ( مائيم كه معيشت آنان را در زندگانى دنيوى ميان آنان تقسيم كرديم ) اين قسمت الهى كه قطعا از روى عدالت و حكمت است ، غير از اختلاف در بهره بردارى از مواد معيشت و امتيازات قابل توجه بر مبناى چپاول و استثمار است كه متاسفانه سر تا سر تاريخ بشرى را فرا گرفته است . چپاول و استثمار دسترنج ديگران و تعدى بر قسمت آنان كه معلول فعاليتهاى فكرى و عضلانى آنان ميباشد ، ضد قضا و قدر و مبارزه با عدالت و حكمت خداوندى است . همين امير المؤمنين ( ع ) كه جمله فوق را فرموده است ، اين جمله را هم در سخنان خود تاكيد كرده است كه « ما رأيت نعمة موفورة الاّ و الى جانبها حقّ مضيّع » ( من در هيچ جا نعمت فراوانى نديدم مگر اينكه در جنب آن حقى ضايع شده وجود داشت ) و هم اين بزرگوار است كه ميفرمايد من بارها از رسول اكرم ( ص ) شنيدم
1 . الزخرف آيه 32