ترجمه و تفسیر نهج البلاغه جلد 5

[ 269 ]
داراى ارزش بوده باشد ، مانند كارهاى مفيد اعم از همه انواع كارهاى عضلانى و مغزى مفيد ، از ناچيزترين حركت جسمانى مانند جابجا كردن يك خشت تا با عظمت ترين سازندگى ، كه مساوى ساختن جهانى بوده باشد .

3 كلمه الناس اسم جمعى است كه الف و لام بر سر دارد . اين كلمه با اين خصوصيت افاده عموم و شمول ميكند ، بنابر اين الناس يعنى همه مردم بدون اختصاص به سن معين ، بدون اختصاص بيكى از دو صنف مرد و زن و بدون امتياز هيچ نژاد و رنگ و محيط و غير ذلك از خصوصيت ها .

4 كلمه بخس چند معناى نزديك بهم دارد : نقص ، ظلم ، فريب دادن ،
البته جامع مشترك اين سه معنا مفهومى است كاملا روشن . بنابر اين تحليل ، اين قانون الهى چنين است « هيچ چيز با ارزش را از هيچ كسى منحرف نسازيد ،
ارزش را ناقص نكنيد ، با كاهش دادن ارزش شيئى ، ظلم نكنيد ، با فريب دادن مردم ، اشياء با ارزش آنانرا بى ارزش نكنيد .

اين يكى از حدود الهى است ، هر كس از اين حدود قانون تجاوز نمايد ، ستمكار است و سرنوشتى جز عذاب الهى ندارد .

با تفسير لازم و كافى در آيه مورد تفسير روشن ميشود كه جهاد در راه خدا ، آدمكشى نيست ، خونريزى نيست ، اشباع انتقام جويى و تقويت اراده و تحصيل مقام و مال و ثروت و آماده كردن زمينه خود كامگى و خود خواهى نيست ، جهاد عبارت است از بر كندن خارها و ساير موانع جاده كاروانيان بشريت براى حركت بمقصد تكامل .