اماکن سیاحتی و زیارتی دمشق نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

اماکن سیاحتی و زیارتی دمشق - نسخه متنی

اصغر قائدان

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
لیست موضوعات
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

ب ـ آثار اسلامى قاسيون (صالحيه)

1 ـ جامع و مقبره محيى الدين ابن عربى

ابو عبدالله محمد بن على بن محمد حاتمى طائى اندلسى مكى شامى معروف به «ابن عربى» از عرفا و زهاد قرن ششم هجرى و صاحب تأليف مشهور
فتوحات مكيه
است. وى در سال 506 هجرى در اندلس بدنيا آمد و در سال 638 هجرى در قريه «صالحيه» ـ وفات نمود. محى الدين ابن عربى از خاندان فضل وجود بوده و قبله قائلان به وحدت وجود محسوب مى گشته است.

شيخ علاء الدّين سمنانى از عرفا و متصوفه قرن هفتم هجرى در بسيارى از حواشى فتوحات وى، به عظمتِ شأن او اعتراف كرده و او را با اين عبارات مورد خطاب قرار داده است.
«ايُّها الصّديق وايُّها المُقَّربَ، ايُّها الوَلى وايُّها العارِفُ الحَقانى»
(251).

ابن عربى تأليفات فراوانى داشته كه مهمترين آنها
الفتوحات المكيه
است. بايد گفت او در علم تصوف و عرفان سرآمد علماى عصر خود بوده است. در مورد وى علماء و بزرگان اهل علم مواضع مختلفى داشته اند كه مى توان بدين گونه تقسيم نمود:

1 ـ گروهى بويژه علماى دمشق مثل تفتازانى، سخاوى و... او را تكفير كرده اند.

2 ـ عده اى مثل فيروزآبادى، نابلسى، كورانى و... او را از بزرگان اولياء، عرفاء، علما و مجتهدين دانسته اند.

3 ـ كسانى چون جلال الدين سيوطى، حصكفى و... معتقد به ولايت او هستند ولى نگاه كردن به كتابهاى او را حرام مى دانند(252).

4 ـ كسانى چون قاضى نوراله شوشترى (از علماى سرسخت شيعه) وى را از جمله شيعيان على(ع) و مخلصان ائمه معصومين مى دانند.

شايان گفتن است، در ميان كتب و تأليفات محيى الدين به رسالاتى بر مى خوريم كه مى تواند شيعه بودن وى و حداقل، تمايلات شيعى او را آشكار سازد. او در مورد حضرت مهدى(عج) و قيام او، ائمه معصومين و... چند رساله دارد كه با اعتقادات شيعه در مورد حضرت مهدى ارواحنا لتراب مقدمه الفداء بسيار نزديك است و ذكر آنها در گنجايش اين بحث نيست.

مرحوم استاد مطهرى او را چنين توصيف كرده اند:

«محى الدين بن عربى عرفان را بصورت يك مكتب درآورد و در مقابل فلاسفه عرضه داشته، و آنان را تحقير كرد. بدون شك پدر عرفان نظرى در اسلام، محى الدين بن عربى، اين اعجوبه روزگار است. او هم در عرفان عملى قدم راسخ داشته و هم در عرفان نظرى بى نظير بوده است. محيى الدين غوغايى عرفانى در جهان اسلام ـ از اندلس گرفته تا مصر و شام و ايران و هند ـ بر انگيخت. صدرالدين قونوى، فخر الدين عراقى، ابن فارض مصرى، داود قيصرى، عبدالرزاق كاشانى، مولوى بلخى، محمود شبسترى، حافظ، جامى همه از شاگردان مكتب او هستند(253).

حضرت امام قدس اله نفسه الزكيه نيز در نامه سرنوشت ساز و تاريخى خويش به گورباچف و دعوت او به اسلام و مطالعه در علوم و فلسفه و عرفان اسلامى، مطالعه كتب محيى الدين ابن عربى و بويژه فتوحات مكيّه او را سفارش نمودند. اين امر براى كسانى كه با حربه تكفير در مقابل محيى الدين ابن عربى ظاهر شده بودند بسيار گران آمد.

مكان جامع و مدرسه محيى الدين بن عربى در صالحيه ـ محله محيى الدين كنونى ـ و در دامنه كوه قاسيون قرار دارد. اين محله داراى كوچه هاى پر پيچ و خم و بازارى قديمى است كه حدود هشت قرن به همين نام مشهور بوده است.

جامع محيى الدين كه بر مزار اين عارف قرار دارد به دست سلطان سليم عثمانى در سال 913 هجرى ساخته شده و كتيبه اى نيز بر بالاى در ورودى آن، تاريخ و بانى اين بنا را نشان مى دهد. بنظر مى رسد بناى جامع پس از دوره عثمانى مورد تعمير و ترميم قرار نگرفته است. گنبد و نماى آن بسيار ساده و از سيمان و گچ مى باشد. داخل آن صحن نسبتاً بزرگى است. در جنوب صحن، و سمت چپ شبستان جامع پلكانى است كه صحن را به زير زمين متصل مى سازد و قبر محيى الدين نيز در اين زير زمين مى باشد. بر ديواره سمت راست پلكان ورودى كتيبه اى به خط زيبا از دوران عثمانى است كه چند بيت شعر به زبان تركى بر زمينه سبز نوشته شده است. در اين زير زمين كه به ابعاد 3×6 متر است، قبر محيى الدين در وسط

قرار گرفته و محفظه اى از شيشه بصورت ضريح مانندى قبر او را احاطه كرده است. بر روى سنگ قبر مذكور كه مرمرين است شرحى از زندگى محى الدين حجارى شده است. در كنار مقبره وى سه قبر ديگر ديده مى شود. قبر اول از
شيخ حسن جزايرى،
قبر دوم از
محمود خربوطلى
(احتمالاً برادر امين خربوطلى مؤلف مشهور سوريه) و امام جماعت مسجد و قبر سوم نيز از داماد
اسد پاشاى عثمانى
است.

در بيرون جامع و سمت چپ يعنى كنار مناره، قبرستان كوچكى است كه درى آهنين داشته و مسدود مى باشد. در اين قبرستان چند تن از واليان و امراى دوره عثمانى مدفون هستند.

2 ـ تكيه سليميه

اين تكيه روبروى جامع و مقبره شيخ محى الدين ابن عربى قرار دارد كه سلطان سليم اول پادشاه عثمانى آن را به سال 924 هجرى بنا كرده است(254). اين بنا كه بسيار زيبا بوده اكنون
مسدود و به حالتى نيمه مخروبه در آمده است. بر فراز تكيه، دو گنبد بزرگ به رنگ سفيد قرار داشته و هنگام بازديد نگارنده، در حال تعمير بوده است. بر بالاى در ورودى اين تكيه، كتيبه اى به خط نسخ ديده مى شود كه از مؤسس و بانى آن يعنى سلطان سليم اول ياد كرده است. شايان گفتن اين مكان براى تدريس و اجتماعات اسلامى ساخته شده بود.


3 ـ بيمارستان قيمريه

يكى ديگر از بيمارستانهاى مهم و قديمى دمشق است كه به وسيله «امير سيف الدين قيمرى كردى» ـ از امراى ايوبى در ايام سلطان نجم الدين ايوب ـ در سال 653 هجرى بنا شده است(255). اين بيمارستان در غرب جامع و مقبره محى الدين بن عربى قرار دارد و گويند تا
آن زمان بيمارستان بهتر از آن در دنيا ساخته نشده بود. بناى آن از لحاظ هندسى بسيار زيبا است و شايد اين ادعا نامعقول نبا شد. گفته اند وقتى تيمور لنگ به دمشق آمد دو ادار خويش را به داخل اين شهر فرستاد و او نيز بيمارستانى بهتر از آن نيافت.

قسمتى از بيمارستان، مخصوص زنان و قسمتى مخصوص مردان و هر يك از بخشها به يك بيمارى و تخصص ويژه اى مربوط بوده و در زير آن نهرى با آب بسيار زلالى مى گذشته كه آب آن را تأمين مى كرده است. اين بيمارستان تا قرن سيزدهم هجرى فعاليت داشته(256) ولى هنگام بازديد نگارنده اين سطور مسدود و در حال تعمير بود. داخل آن حياط
بزرگى است كه چهار ايوانِ بزرگ در اطراف و اطاقهاى فراوانى دارد. درِ آن چوبى است و بالاى آن كتيبه اى ديده مى شود كه از بانى و مؤسس آن يعنى سيف الدين قيمرى سخن مى گويد. بعلت وجود بازار و دستفروش ها در مقابل آن، اين ساختمان به سختى ديده مى شود.


4 ـ مقام سيف الدين قيمرى

در مقابل بيمارستان قيمرى قبه و مقبره اى به نام سيف الدين قيمرى وجود دارد كه مؤسس بيمارستان قيمريه در آن مدفون است. اين مكان از دوران مماليك بوده و نماى آن از سنگ و داراى گنبدى قرمز رنگ مى باشد. اين حجره اكنون بسته و مورد توجه كسى واقع نمى شود.

/ 188