اماکن سیاحتی و زیارتی دمشق نسخه متنی

اینجــــا یک کتابخانه دیجیتالی است

با بیش از 100000 منبع الکترونیکی رایگان به زبان فارسی ، عربی و انگلیسی

اماکن سیاحتی و زیارتی دمشق - نسخه متنی

اصغر قائدان

| نمايش فراداده ، افزودن یک نقد و بررسی
افزودن به کتابخانه شخصی
ارسال به دوستان
جستجو در متن کتاب
بیشتر
تنظیمات قلم

فونت

اندازه قلم

+ - پیش فرض

حالت نمایش

روز نیمروز شب
جستجو در لغت نامه
بیشتر
لیست موضوعات
توضیحات
افزودن یادداشت جدید

ب ـ پس از اسلام

پيامبر اكرم(ص) در مدت حيات خويش دو بار مرزهاى امپراطورى روم در سرزمين شام را مورد تهاجم نيروهاى نظامى خويش قرار داد. اولين بار در غزوه «موته» سپاه اسلام، با سپاه انبوه و تا دندان مسلّح روميان روبرو شد; اين غزوه، مقدمات نفوذ به سرزمين شام را براى مسلمين فراهم ساخت. در زمانى ديگر پيامبر(ص) با اعزام لشگر خويش به «تبوك» دوباره مرزهاى روم را مورد تعرض قرار داد. آن حضرت در واپسين ايام حيات خويش (سال يازدهم هجرى)، سپاهى به فرماندهى اسامة بن زيد و تمامى بزرگان صحابه براى هجوم به سرزمين شام تدارك ديده و اعزام ساخت ليكن در اين روزها به ملكوت اعلى پيوست و خليفه و جانشين انتخابى او يعنى ابوبكر اعزام آن سپاه را دنبال كرد.

روميان به محض آگاهى از بسيج و اعزام نيروهاى مسلمانان، سپاهى فراهم آورده و در مرزهاى شبه جزيره مستقر نمودند. ابوبكر نيز با فراخوانى مسلمانان از نقاط ديگر; سپاهى در مدينه فراهم آورد و آن را به چهار دسته تقسيم كرد. يك دسته را به فرماندهى «ابوعبيده بن جراح» به سوى «حمص»، دسته ديگر را به فرماندهى «عمرو بن عاص» راهى فلسطين و دسته سوم را به فرماندهى «يزيد بن ابى سفيان» به سوى «دمشق» و دسته چهارم را به سرپرستى «شرجبيل بن حسنه» عازم «اردن» كرد. اندكى بعد، از شام خبر رسيد كه ابو عبيده از عهده مقابله با روميان برنيامده، از اين رو خليفه نامه اى به خالدبن وليد نوشت كه به كمك سپاه شام شتافته و بجاى ابوعبيده فرماندهى سپاه را بعهده گيرد. خالد به سوى شام رفت، در ابتدا «بصرى» را فتح و سپس به ميدان جنگ با روميان رسيده، و با همكارى فرماندهان سپاه با دشمن روبرو شد. اين جنگ در تاريخ اسلام به جنگ «يرموك» معروف است(20). روميان در
اين نبرد، 140 هزار نفر تلفات دادند و سه هزار تن از مسلمانان نيز كشته شدند. آنان روميها را تعقيب و «ماهان» سردار آنان را كشته و سپس به طرف دمشق رفتند; پس از آنكه يك ماه بر دروازه آن شهر متوقف شدند خبر وفات ابوبكر و خلافت عمر به ايشان رسيد(21).

«هِرَقْل» ـ امپراطور روم ـ در بيت المقدس از خبر فتح مسلمانان در يرموك خبر يافت و با شتاب به سوى حمص روان شد تا آن جا را مركز جنگى خود قرار دهد. ابوعبيده نيز با سپاه حركت كرد تا به «مرج الصفر» رسيد و از خليفه كسب تكليف كرد كه اول دمشق را فتح كند يا به فحل هجوم برد؟ عمر نيز پس از مشورت با على(ع) گفت: اول دمشق را بگشائيد كه قلعه شام است و سپس سپاهى براى جلوگيرى از سپاه فحل و مردم فلسطين وحمص بفرستيد.

محاصره دمشق هفتاد روز طول كشيد; مسلمانان راه آذوقه و كمك مردم دمشق را بستند. چون ديوارها و خندقهاى اطراف شهر مانع نفوذ مسلمين مى شد، چاره اى جز محاصره آن نداشتند، بزودى مردم دمشق كه از محاصره به تنگ آمده بودند از در صلح درآمدند; بعضى از دروازه هاى دمشق به صلح باز شد و مسلمين بدان راه يافتند و شهر را فتح كردند. مورخان در تاريخ فتح دمشق اختلاف دارند بعضى گويند سال 13 هجرى بود و بعضى سال چهارده و يا هفده هجرى دانسته اند.

پس از فتح شام، «يزيد بن ابى سفيان» كه يكى از چهار فرمانده فاتح دمشق بود از سوى عمر به حكومت اين شهر منصوب و برادرش معاويه نيز قسمتى از شام را در اختيار گرفت. وقتى يزيد بن ابى سفيان مرد، عمر تمامى قلمرو او را به معاويه سپرد و وى مالك مطلق العنان اين سرزمين گشت(22).

در فتح شام بيشتر مهاجران و انصار حضور داشتند. به گفته ابن سعد، 113 صحابه در آن شركت نمودند(23). شهر «حمص» ـ در جنوب دمشق ـ محل ملاقات و الحاق اصحاب رسول
خدا(ص) به يكديگر بود. «ابى مسلم خولانى» وقتى داخل مسجد حمص شد، سى تن از ريش سفيدان اصحاب را در آن ديده و كثير بن مره حضرمى نيز هفتاد بدرى از صحابه رسول خدا(ص) را در آن جا ملاقات كرده بود. آنان مقدمه لشكر اسلامى بوده كه نقش مهمى براى آموزش فقه و قرآن در سپاه اسلام داشتند. بسيارى از تابعين در شام به دست عبادة بن صامت، ابى درداء و معاذ بن جبل فقه آموختند و از ابى بكر و عمر حديث فرا گرفته بودند. يزيد بن ابى سفيان به عمر نوشت كه مردم شام فراوانند و نياز به تعليم قرآن و فقه دارند، او نيز «معاذبن جبل» و «عبادة بن صامت» و «ابى درداء» را فرستاد و از آنان خواست اول از حمص آغاز كنند; سپس يكى از ايشان به دمشق و ديگرى به فلسطين رود; لذا عباده در حمص ماند، ابو درداء به دمشق رفت و معاذ نيز به سوى فلسطين عازم شد(24).

معاويه پس از آنكه از سوى عمر بجاى برادرش يزيد بن ابى سفيان به حكومت دمشق منصوب شد به فتح اكثر شهرهاى شام اقدام كرد. وى در دوران خلافت عثمان قدرت بلامنازعى يافت و به حكومت «حزيره و شام» رسيد. او تمامى ولايات شام را به قيسى ها سپرد و همين قيسى ها و بعد كلبى ها بودند كه او را در مقابل على(ع) تقويت كردند. معاويه پيراهن خونين عثمان را بر منبر مسجدى كه بعدها، جامع اموى بجاى آن ساخته شد گذاشت و رؤسا، اشراف و قبايل را فراخواند. آنان نيز قسم خوردند كه كشندگان عثمان را قصاص كنند(25). سپس جنگ صفين را عليه امام براه انداختند، در اين جنگ تمامى مردم شام جز
«ابى درداء» و «ابوامامه باهلى» حضور يافتند.

/ 188