تفسیر نمونه جلد 9

- يك جامعه پيشرو و پيشتاز و سربلند و قوى، جامعه‏اى است كه روى پاى خود بايستد همانگونه كه قرآن در مثال زيبايى در سوره فتح آيه 29 مى‏فرمايد فَاسْتَوى‏ عَلى‏ سُوقِهِ:" همانند گياه سرسبزى كه روى پاى خود ايستاده و براى زنده ماندن و سرفرازى نياز به وابستگى به چيز ديگر ندارد.

يك جامعه مستقل و آزاد، جامعه‏اى است كه از هر نظر خودكفا باشد و پيوند و ارتباطش باد گران، پيوندى بر اساس منافع متقابل باشد، نه بر اساس اتكاء يك ضعيف بر قوى، اين وابستگى خواه از نظر فكرى و فرهنگى باشد يا نظامى يا اقتصادى و يا سياسى، نتيجه‏اى جز اسارت و استثمار ببار نخواهد آورد، و اگر اين وابستگى به ظالمان و ستمگران باشد، نتيجه‏اش وابستگى به ظلم آنها و شركت در برنامه‏هاى آنها خواهد بود.

البته فرمان آيه فوق مخصوص به روابط جامعه‏ها نيست بلكه پيوند و رابطه دو فرد را با يكديگر نيز شامل مى‏شود كه حتى يك انسان آزاده و با ايمان هرگز نبايد متكى به ظالم و ستمگر بوده باشد كه علاوه بر از دست دادن استقلال، سبب كشيده شدن به دايره ظلم و ستم او و تقويت و گسترش فساد و بيدادگرى خواهد بود.

4- الَّذِينَ ظَلَمُوا چه اشخاص هستند؟.

مفسران در اين زمينه احتمالات مختلفى ذكر كرده‏اند بعضى آنها را به مشركان تفسير كرده ولى همانگونه كه گروه ديگرى گفته‏اند هيچ دليلى ندارد كه آنها را به مشركان منحصر كنيم و اگر مصداق ظالمان در عصر نزول آيه مشركان بوده‏اند، دليل بر انحصار نمى‏شود.

همانگونه كه تفسير اين كلمه در روايات به مشركان نيز دليل بر انحصار نيست، زيرا كرارا گفته‏ايم اينگونه روايات غالبا مصداق روشن و آشكار را بيان مى‏كند.