تفسیر کوثر جلد 1
لطفا منتظر باشید ...
را تركيبى از اين سه دين دانسته اند. همانطور كه گفتيم ظاهر قرآن اين است كه دين صابئين دينى در رديف يهود و نصارى است كه اگر به خدا و قيامت عقيده داشته باشند و عمل صالح كنند نجات خواهند يافت و بنابراين نبايد آنها را از مشركين دانست البته ممكن است در اثر انحرافاتى، آنها به كارهاى شرك آلود كشيده شوند ولى اين عمل باعث آن نمى شود كه آنها را در اصطلاح مشرك بخوانيم همانگونه كه درباره كارهاى شرك آلود يهود و نصارى چنين گفته شده و فقهاى ما تصريح كرده اند كه با وجود كارهاى شرك آميز يهود و نصارى مانند تثليث، نمى توان آنها را مشرك اصطلاحى دانست هر چند كه مشرك لغوى هستند و آنها همچنان به عنوان اهل كتاب و اهل ذمه شناخته مى شوند.(1)
شيخ مفيد دليل ديگرى ارائه كرده و آن اينكه چون پيامبر فقط از سه گروه يهود و نصارى و مجوس جزيه گرفته، ما از آن تجاوز نمى كنيم. شيخ مفيد عمل رسول الله(ص) را توقيفى دانسته است كه نبايد از آن فراتر رفت (سخن شيخ مفيد را پيش از اين نقل كرديم) ولى اين دليل نيز چندان محكم نيست زيرا بدون شك پيامبر تنها از كسانى كه مورد ابتلا بودند و از آن حضرت تقاضاى صلح مى كردند جزيه مى گرفت. وگرنه پيامبر از يهود و نصاراى مناطق دوردست مانند نصاراى روم هم جزيه نگرفت چون موردى نداشت.
آيا مى توانيم بگوييم چون پيامبر از نصاراى روم جزيه نگرفت بعدها هم مسلمانان نبايد از آنها جزيه بگيرند هر چند كه شرائط ذمى بودن را داشته باشند؟ گمان نمى رود كسى به چنين مطلبى ملتزم شود بنابراين چون صابئين در عصر رسول الله با آن حضرت روبرو نبودند و از محل ابتلاء خارج بودند، موردى براى جزيه گرفتن از آنها نبود و خلاصه اينكه فعل معصوم حجت است ولى ترك معصوم بدون بيان حجت نيست. بسيارى از كارها هست كه پيامبر آنها را انجام نداده و مسلماً انجام دادن آنها حرام نيست چون مورد نهى واقع نشده است.
